Erfdienstbaarheden

De term 'erfdienstbaarheid' houdt in dat het ene erf op een bepaalde manier dienstig is aan een ander erf. Een bekend voorbeeld van een erfdienstbaarheid is het recht van overpad. Het recht van overpad komt er op neer dat de eigenaar van het ene erf (ook wel heersende erf) het recht heeft het andere erf (ook wel dienende erf) als (voet)pad te gebruiken. Er zijn vele soorten erfdienstbaarheden.

Ontstaan

Een erfdienstbaarheid ontstaat door het opmaken van een notariële akte en de inschrijving daarvan in de registers van het Kadaster. In de notariële akte kan worden bepaald dat degene die profijt heeft van de erfdienstbaarheid een vergoeding (retributie) de ander moet betalen. Als de akte hierover niets bepaalt, is er geen vergoeding verschuldigd. Een erfdienstbaarheid kan in bepaalde gevallen ook door verjaring ontstaan. Een recht van overpad of overweg kan echter pas vanaf 2012 door verjaring ontstaan, omdat die mogelijkheid pas bij de invoering van het Nieuw Burgerlijk Wetboek in 1992 in de wet is gekomen en de verjaringstermijn twintig jaar is.

Het gebruik van erfdienstbaarheid

Hoe en op welke manier de erfdienstbaarheid moet worden uitgeoefend, wordt bepaald door de inhoud van de akte, eventueel aangevuld door plaatselijke gewoonte en/of uitoefeningswijzen in het verleden.
Voorbeelden van erfdienstbaarheid:

• Recht van overpad: Het recht om te voet over het land van een ander te gaan, al dan niet met bijvoorbeeld een fiets aan de hand. 
• Recht van overweg: Het recht om rijdend over het land van een ander te gaan.
• Recht van inbalking: Het recht om in het gebouw van een ander balken of ankers aanwezig te hebben of te vervangen.

Opheffing of wijziging

Opheffing of wijziging van een erfdienstbaarheid kan alleen onder zeer strikte voorwaarden en via de rechter worden afgedwongen:

• indien er sprake is van onvoorziene omstandigheden waardoor ongewijzigde instandhouding niet gevergd kan worden;
• indien er twintig jaar of meer na het ontstaan van de erfdienstbaarheid zijn verlopen en het ongewijzigd voortbestaan van de erfdienstbaarheid in strijd is met het algemeen belang; 
• indien de uitoefening van de erfdienstbaarheid onmogelijk is geworden en het niet aannemelijk is dat de mogelijkheid van uitoefening zal terugkeren; 
• indien er geen redelijk belang meer is bij de uitoefening van de erfdienstbaarheid en het niet aannemelijk is dat het redelijk belang zal terugkeren.

Geschillen

Het is altijd beter om eventuele geschillen in overleg met elkaar op te lossen. Als dat niet lukt, kunt u het geschil ter beoordeling voorleggen aan de rechter.

Meer informatie
 De juridische helpdesk van Vereniging Eigen Huis