Bij banksparen kunt u bij een bank of een beleggingsinstelling op een geblokkeerde rekening een bedrag bijeen ‘sparen’ voor de aflossing van de eigenwoningschuld (uw hypotheek). Doordat er een vrijstelling in de wet wordt opgenomen voor deze vorm van ‘sparen’ betaalt u geen inkomstenbelasting over het opgebouwde aflossingskapitaal als u aan een aantal voorwaarden voldoet (zie hiervoor vraag 2).
Tot 2008 was het belastingvrij opbouwen van vermogen alleen mogelijk door te sparen of te beleggen via een levensverzekering (spaar- of beleggingsverzekering). Dit gebeurde meestal via een ‘kapitaalverzekering eigen woning’ (KEW).
In de ‘Woekerpolisaffaire’ is er veel kritiek gekomen op de kosten in deze producten, die onduidelijk en vaak buitensporig hoog waren. Banksparen is hierop het antwoord van de politiek, Consumentenbond en Vereniging Eigen Huis. Er gelden bij banksparen vergelijkbare fiscale voorwaarden ten aanzien van de looptijd, de jaarlijkse inleg, etc. als bij sparen of beleggen via een KEW; er is dan sprake van een ‘vrijstelling in Box 1’.
Bij sparen of beleggen via een KEW is vaak een overlijdensrisicoverzekering inbegrepen. Dit is bij banksparen niet het geval. Indien u het overlijdensrisico moet of wilt verzekeren, kan dat via een losse overlijdensrisicoverzekering naast het 'bankspaarproduct'. Bij veel bankspaarproducten zal de mogelijkheid om een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten, worden aangeboden in combinatie met het product zelf. Meestal kunt u echter ‘shoppen’ voor het voordeligste product.
^ terug naar boven
Met banksparen kunt u belastingvrij sparen voor de aflossing van de eigenwoningschuld (uw hypotheek). U kunt banksparen via een spaarrekening eigen woning (SEW) of een beleggingsrecht eigen woning (BEW).
De SEW en BEW vallen net als de KEW (een spaar- of beleggingsverzekering bij een hypotheek) in box 1 voor de inkomstenbelasting. Daarmee profiteert u van een belastingvrijstelling als u zich houdt aan een aantal fiscale voorwaarden. De belangrijkste voorwaarden:
Als u onder andere aan deze voorwaarden hebt voldaan is het kapitaal dat u via de SEW of BEW hebt opgebouwd bij een inleg gedurende een looptijd van 15 jaar tot maximaal € 34.100,- vrijgesteld (per belastingplichtige, 2010). Heeft u minimaal 20 jaar lang bedragen ingelegd dan geldt een vrijstelling van maximaal € 150.500,- (per belastingplichtige, 2010). Als uw eigenwoningschuld echter lager is dan de maximale vrijstelling, wordt de vrijstelling verlaagd tot de hoogte van uw eigenwoningschuld.
Let op: heeft u al eerder een uitkering ontvangen uit een kapitaalverzekering, dan kan het zijn dat de vrijstelling die voor u geldt lager is dan € 150.500,-. Een eerdere uitkering kan namelijk van invloed zijn op uw vrijstelling voor de SEW of BEW en vice versa.
Het voordeel van banksparen is dat van uw inleg -zeker in de eerste helft van de looptijd- minder kosten worden ingehouden dan bij een hypotheekvorm op basis van een levensverzekering (zoals de zogenaamde beleggingsverzekeringen).
U kunt zelf ook makkelijker zien welk deel van uw inleg wordt gebruikt om te sparen en/of te beleggen, los van de kosten van een eventuele overlijdensrisicoverzekering. Bovendien kunt u als u op een later moment wilt stoppen met sparen en/of beleggen gemakkelijker zien welk bedrag er is opgebouwd zonder de ingewikkelde kosten- en afkoopwaardebepalingen zoals bij een levensverzekering.
Vereniging Eigen Huis is van mening dat bankspaarproducten duidelijker zijn en minder kosten bevatten. Als consument zult u daardoor wat betreft de te betalen premies en de opbouw van het aflossingskapitaal goedkoper en beter uit zijn dan met een levensverzekering (spaar- of beleggingsverzekering). Dat geldt vooral ten aanzien van het eerste deel van de looptijd. Dat is belangrijk omdat uit onderzoek is gebleken dat hypotheken in de praktijk gemiddeld maar 9 jaar lopen, omdat ze als gevolg van veranderde omstandigheden worden gewijzigd of overgesloten. Denk bijvoorbeeld aan verhuizen, uit elkaar gaan of gaan samenwonen.
U moet 15 tot 20 jaar blijven inleggen Net als bij de ‘gewone’ spaarhypotheek en de hypotheek met beleggingsverzekering moet u bij banksparen aan een aantal fiscale voorwaarden voldoen (zie hiervoor vraag 2); u moet de constructie bijvoorbeeld wel 15 of 20 jaar volhouden, anders betaalt u alsnog belasting over het behaalde rendement.
Als dit voor u een te lange periode is, dan kunt u ervoor kiezen om juist geen bankspaarproduct of KEW af te sluiten, maar in een verzekering of op een bankrekening te sparen of te beleggen zonder bankspaar- of KEW-clausule. Het bedrag dat u opbouwt valt dan in Box 3. Dat betekent dat u daarover jaarlijks 1,2% belasting betaalt (‘vermogensrendementsheffing’); dat gaat dus ten koste van uw rendement. Wel heeft u een vrijstelling in box 3 van € 20.661,- per persoon (2010), maar daar tellen ook al uw andere bezittingen (zoals bankrekeningen, beleggingen, een 2e huis) voor mee, met uitzondering van de eigen woning die tot hoofdverblijf dient. U heeft dan wel heel veel flexibiliteit, omdat u niet verplicht jaarlijk hoeft in te leggen.
Het opgebouwde bedrag valt bij overlijden in de nalatenschapOmdat banksparen is gebaseerd op een bankrekening en niet op een verzekeringsuitkering, moet u zich realiseren dat de rekeninghouder per definitie ook degene is die bij beëindiging het tot dan toe opgebouwde bedrag zal ontvangen. In geval van overlijden valt het opgebouwde bedrag dus in de nalatenschap (voor de helft als het door twee partners samen is opgebouwd). Wij raden overigens aan om een testament op te stellen, iets wat zondermeer raadzaam is bij het bezit van een woning en het aangaan van een hypotheekschuld.
In geval van (zeer) grote bedragen zou het dus kunnen gebeuren dat deze (deels) belast worden met successierecht. Er zijn echter hoge vrijstellingen voor partners (€ 600.000,- in 2010), en u moet zich realiseren dat in zo'n geval ook de (helft van de) hypotheekschuld weer van die erfenis moet worden afgetrokken.
Vaak wordt er naast een SEW/BEW een overlijdensrisicoverzekering afgesloten. Soms wordt deze verplicht gesteld door de geldverstrekker. De uitkering die bij overlijden uit de overlijdensrisicoverzekering vrijkomt kan zonder het betalen van successierechten ontvangen worden. Hieraan zijn wel een aantal voorwaarden verbonden, onder andere dat u niet in gemeenschap van goederen gehuwd bent.
Heeft u geen bankspaarproduct, maar een verzekeringsvorm dan is er meestal automatisch een overlijdensrisicodekking. Bij overlijden keert de overlijdensrisicoverzekering dan uit. Deze uitkering kan buiten het successierecht vallen, maar alleen als u dat goed in de polis èn uw huwelijksvoorwaarden en/of samenlevingscontract geregeld heeft, en u niet in gemeenschap van goederen gehuwd bent. Laat u dus goed informeren.
Ja, u kunt naast uw huidige spaar- of beleggingshypotheek banksparen. Waar u echter goed op moet letten is dat u voor de spaar- of beleggingshypotheek plus het banksparen gezamenlijk een vrijstelling hebt van maximaal € 150.500,- (per belastingplichtige, 2010). U loopt dus sneller de kans om bij een samenloop van de producten boven uw vrijstelling uit te komen.
Ja, het is mogelijk om een lopende kapitaalverzekering eigen woning (KEW) om te zetten naar banksparen. Het bankspaarproduct wordt dan gezien als een voortzetting van de lopende kapitaalverzekering (dit wordt fiscaal geruisloos oversluiten genoemd).
Maar let op: als u met banksparen van een gegarandeerde rente wilt profiteren die even hoog is als de hypotheekrente, moet het wel zo zijn dat uw huidige verstrekker zelf ook banksparen aanbiedt. U hoeft de hypotheek in dat geval dus niet over te sluiten, en dat scheelt veel extra kosten. Ook moet(en) instelling(en) die bij uw hypotheek betrokken is/zijn, bereid zijn mee te werken aan het omzetten van de hypotheekconstructie.
Laat altijd een berekening maken of omzetten of oversluiten voor u voordelig is (afkoopkosten!) en laat een duidelijk advies uitbrengen.
Ja, het is mogelijk om een lopende kapitaalverzekering uit box 3 om te zetten naar banksparen. Let echter wel op, want het betekent feitelijk een afkoop van de kapitaalverzekering en het inzetten van het vrijgekomen bedrag om te starten met banksparen.
Laat u dus goed informeren over eventuele afkoopkosten. En u moet zich wel realiseren dat u in feite overstapt van een flexibeler product naar een product waar strengere fiscale eisen voor gelden (zie vraag 2).
Ja, dat kan. Houdt er rekening mee dat, zolang u nog niet bankspaart, het vermogen op de rekening in box 3 valt en daarmee boven uw algemene vrijstelling in box 3 kunt uitkomen (€ 20.661,- per persoon in 2010). Zodra u het bedrag gaat gebruiken voor banksparen dient u wel aan de fiscale voorwaarden te voldoen. Zie hiervoor vraag 2.
Zolang uw bankspaartegoed op de geblokkeerde bankspaarrekening staat, betaalt u geen inkomstenbelasting over dit tegoed. Ook op de datum dat uw bankspaartegoed vrijvalt, bent u in principe geen inkomstenbelasting verschuldigd over het tegoed, mits u zich natuurlijk aan alle spelregels heeft gehouden.
Zo moet u met het bankspaartegoed uw eigenwoningschuld aflossen. Doet u dit niet dan bent u inkomstenbelasting in box 1 verschuldigd over het rentebestanddeel in het opgebouwde bedrag (= de waarde van het opgebouwde bedrag minus uw totale inleg). Voor de andere fiscale voorwaarden waar u aan moet voldoen, wil het opgebouwde bedrag belastingvrij zijn, verwijzen wij u naar vraag 2.
Er zijn veel hypotheken waarmee u kunt banksparen. Vereniging Eigen Huis heeft alle producten kritisch bekeken en de belangrijkste productkenmerken voor u op een rijtje gezet. De lijst wordt voortdurend up-to-date gehouden.
ABN AMRO BankSpaarhypotheek (PDF) ABN AMRO - Uitgestelde Hypotheekaflossing (PDF) ABN AMRO - Kapitaalgroei hypotheek (PDF) Allianz/MNF - Allianz Plus Hypotheek (PDF) Allianz/WoonNexxt - Allianz Plus Hypotheek (PDF) Allianz Zeker Helder - Allianz Plus Hypotheek (PDF) Centraal Beheer Achmea - Kapitaalrekening Eigen Woning (PDF) Delta Lloyd - ZekerPlusHypotheek (PDF) Direktbank - Bankspaarhypotheek (PDF) Florius - Bankspaar Hypotheek (PDF) Florius - Vermogensopbouw Hypotheek (PDF) Fortis Bank Woon Balans Beleggingshypotheek (PDF) Fortis Bank Woon Balans Spaarhypotheek (PDF) Friesland Bank - Banksparen Eigen Woning (PDF) ING Bankspaarhypotheek variant 1 (PDF) ING Bankspaarhypotheek variant 2 (PDF) MoneYou Bankspaar Hypotheek (PDF) Nationale-Nederlanden - BankSpaar Plus Hypotheek (PDF) Rabobank - Rabo Opbouw Hypotheek (PDF) SNS Bank - Spaarrekening / Beleggingsrekening Hypotheek (PDF) SNS Regio Bank - Spaarrekening / Beleggingsrekening Hypotheek (PDF) WestlandUtrecht Hypotheekbank - Flexfund Hypotheek (PDF) WestlandUtrecht Hypotheekbank - Vermogens Advies Hypotheek (PDF) WestlandUtrecht Hypotheekbank - Vermogens Beheer Hypotheek (PDF)
U kunt op de homepagina van onze website www.eigenhuis.nl onder 'Actueel > Dossiers' het dossier banksparen openen en daar alle informatie vinden die er op dit moment is. De consumentenbond heeft in april 2009 een uitgebreid naslagwerk over banksparen uitgegeven: 'Het nieuwe sparen', dat voor € 21,- verkrijgbaar is op de website van de Consumentenbond.
Wilt u weten hoe de Wet banksparen precies in elkaar steekt, dan kunt u de letterlijke wetstekst raadplegen via de onderstaande link. Naar de letterlijke tekst van de Wet banksparen (PDF)
Wilt u meer weten over de problematiek van verborgen kosten bij beleggingsverzekeringen (‘woekerpolissen’), lees dan meer in het dossier belegginsverzekeringen. Dossier Beleggingsverzekeringen