Ingrijpen in gemeentelijke autonomie nodig bij bouwleges

Geplaatst op 02 aug 2013 , bijgewerkt 02 aug 2013, 08:57

Al weer tien jaar geleden publiceerde Vereniging Eigen Huis voor het eerst over de wildgroei in de tarieven voor het aanvragen van een bouwvergunnin...

Al weer tien jaar geleden publiceerde Vereniging Eigen Huis voor het eerst over de wildgroei in de tarieven voor het aanvragen van een bouwvergunning. Uit onderzoek van de vereniging bleken enorme verschillen tussen gemeenten. Zo kostte de aanvraag van een bouwvergunning voor de plaatsing van een dakkapel van 10.000 euro in de gemeente Zwijndrecht 5 keer zoveel als in Amsterdam-Zeeburg. Ook bij andere bouwactiviteiten waren de verschillen enorm zonder dat daar een verklaring voor was. Leden van de vereniging reageerden geërgerd en met onbegrip. De oproep van Vereniging Eigen Huis aan de politiek was dan ook om de bouwleges aan banden te leggen en transparantie te betrachten over de kostprijs van een bouwvergunning.

10 jaar later

In de afgelopen tien jaar heeft de vereniging elk jaar het onderzoek naar de bouwleges herhaald en gepleit voor een einde aan de wildgroei van tarieven. De gemiddelde kosten in Nederland voor een bouwvergunning voor de plaatsing van een dakkapel van 10.000 euro zijn in die periode toegenomen met 96% van 175 euro naar 343 euro. Een aanvraag voor de bouw van een woonhuis van 130.000 euro kost inmiddels bijna 60% meer en is gestegen van 2.201 naar 3.513 euro. Daarbij is er sprake van een enorme bandbreedte: de gemeente Eindhoven vraagt voor een woonhuisvergunning 7.366 euro, terwijl Noord Beveland hiervoor 2.085 euro rekent.
Bij individuele gemeenten zijn ieder jaar enorme stijgingen en dalingen te zien. Dit jaar heeft de gemeente Son en Breugel bijvoorbeeld de tarieven voor een dakkapel met ruim 150% verhoogd, terwijl Lopik de tarieven juist heeft gehalveerd. Op het tarievenbeleid van gemeenten is geen peil te trekken. En hoe zit het met de transparante opbouw van de bouwlegestarieven? Geen enkele gemeente is uit zichzelf transparant over de kostenopbouw en -toerekening, schreef de minister van BZK vorig jaar nog aan de Tweede Kamer.

Niets opgeschoten

De uitkomsten van het jaarlijkse onderzoek van Vereniging Eigen Huis veroorzaken bij de gemeenten die hoog in de lijstjes terechtkomen veel reuring. Niet zelden ziet men een jaar later bij die gemeenten een forste daling van de tarieven. Dat is gek, want waarom waren die tarieven dan in eerste instantie zo hoog? Kernpunt is dat slechts de kosten die de gemeente werkelijk maakt bij de aanvrager in rekening mogen worden gebracht. Er mag geen winst worden gemaakt op het afgeven van bouwvergunningen. Er bestaat echter bij gemeenten momenteel veel vrijheid om kosten naar de bouwleges weg te schrijven en dus de tarieven op te schroeven. Daar moet een einde aan komen.

Gemeentelijke autonomie zit in de weg

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft een kostenmodel opgesteld waarmee gemeenten op een transparante en uniforme wijze de kostprijs van een bouwvergunningaanvraag kunnen bepalen, de tarieven kunnen vaststellen en duidelijk kunnen maken welke werkzaamheden zij verrichten bij de afhandeling van een vergunningaanvraag. Bij een landelijke toepassing van dit model zijn de kosten van gemeenten goed met elkaar te vergelijken. Op die manier kunnen 'best practices' worden gevonden en kunnen de kosten in veel gevallen omlaag. Er is echter een probleem. Nog geen 30% van de gemeenten volgt dit kostenmodel van de VNG. Zo'n 40% van de gemeenten houdt vast aan een eigen rekenmodel, terwijl een kwart ooit een berekening heeft gemaakt en het bedrag jaarlijks indexeert. f dit nog iets te maken heeft met de werkelijke kosten die de gemeente maakt is natuurlijk de vraag. 

Gemeenten kunnen momenteel niet verplicht worden het kostenmodel van de VNG te gebruiken. Het gaat allemaal op basis van vrijwilligheid. Zonder dwang is echter niet te verwachten dat de bulk van gemeenten op één lijn komt te zitten en  dat daarmee excessen in de tariefstelling verdwijnen. Gemeenten hebben in de afgelopen 10 jaar ruimschoots de tijd gehad om orde op zaken te stellen. Nu dit niet is gelukt, wil Vereniging Eigen Huis dat de gemeentelijke autonomie plaatsmaakt voor een verplichte toepassing van het VNG-kostenmodel. En als de minister van BZK meteen een maximum zet op excessieve stijgingen van de tarieven, kan voortaan een stijging van 150% zoals dit jaar in Son en Breugel niet meer voorkomen.

Sta ook sterker met bijna 750.000 leden