Uw probleem is ons probleem

Geplaatst op 25 nov 2013 , bijgewerkt 25 nov 2013, 11:27

De commissie Wijffels ('naar een dienstbaar en stabiel bankwezen') pleit er voor, het CDA ziet het wel zitten en minister Blok heeft er op verzoek v...

De commissie Wijffels ('naar een dienstbaar en stabiel bankwezen') pleit er voor, het CDA ziet het wel zitten en minister Blok heeft er op verzoek van de SP een notitie over gemaakt. Bouwsparen: sparen op fiscaal aantrekkelijke voorwaarden voor je eerste huis. In Duitsland is het de geëigende manier om het startbedrag bij elkaar te krijgen. In Nederland bestaat deze mogelijkheid niet, maar het onderwerp staat op de agenda van de Tweede Kamer.

In de notitie van Blok wordt een inventarisatie gemaakt van de ervaringen met bouwsparen in andere landen. Het is niet het resultaat van een belrondje van één van zijn ambtenaren. Nee, de klus is uitbesteed aan de TU Delft, waar twee onderzoekers zijn vrijgesteld om een lijvige en stevig onderbouwde nota te fabriceren.
De auteurs beschrijven heel gedetailleerd de geschiedenis van het bouwsparen in verschillende landen, maar zijn ook de eersten om het nut van al hun werk in twijfel te trekken. Bouwsparen is zeker niet de enige wijze om risico's bij de financiering van woningen te beperken, benadrukken zij. Overheidsgaranties, zoals de Nationale Hypotheek Garantie, zijn ook een prima instrument. Het is een conclusie waar Blok zich in zijn aanbiedingsbrief meteen bij aansluit.

De manier waarop de commissie Wijffels bouwsparen wil introduceren roept de nodige vragen op. Deze commissie stelt voor om de loan-to-value te verlagen naar 80% van de woningwaarde. Maar 20% van een huis, plus bijkomende kosten, is voor starters natuurlijk veel te veel om vooraf bij elkaar te sprokkelen. Zeker als de huizenprijzen weer gaan stijgen.

De oorsprong van het bouwsparen ligt in de 18e eeuw toen de kredietverstrekking aan particulieren nog in de kinderschoenen stond. Om toch huizen te kunnen kopen of te laten bouwen, richtten mensen verenigingen op. Konden ze samen sparen en elkaar één voor één aan een lening helpen. De sfeer was die van de coöperatie: uw probleem is ons probleem. Die aloude gedachte is in het huidige bankenstelsel helaas ver te zoeken. De winsten en bonussen zijn voor ons, de risico's en kosten komen voor uw rekening, lijkt veeleer het devies.

Je hoort wel zeggen: 'mijn huis is van de bank'. Maar helaas gaat die vlieger niet op als er problemen zijn. Want dan blijkt het huis, met bijbehorende onderwaterhypotheek, toch echt van uzelf te zijn, en van niemand anders. Evenals alle geldzorgen.
In Amerika is heel wat op de banken aan te merken, maar daar kun je bij betalingsproblemen in elk geval de huissleutel bij de bank door de brievenbus gooien en ben je van alle schulden af. In dat opzicht kunnen we dus toch wel iets van de Amerikanen leren. Het zou een enorme vooruitgang zijn als uw probleem in elk geval ook een beetje het probleem van de banken zou zijn, in plaats van andersom.

De commissie Wijffels raadt banken droogjes aan hun visie op hun rol in de samenleving te expliciteren in een maatschappelijk statuut. Mijn suggestie zou zijn om het nu even niet te zoeken in statuten, gedragscodes en protocollen. Gebruik ook een stoffig begrip als 'maatschappelijk verantwoord ondernemen' nooit meer, maar doe alles om aan het beginsel van 'uw probleem is ons probleem' uitdrukking te geven. Neem aansprekende initiatieven. Onderzoek bijvoorbeeld samen met organisaties van huurders en woningbezitters hoe al die bankfilialen die u heeft laten sluiten, kunnen worden omgebouwd tot appartementencomplexen. Dat levert vast goodwill op.

Nog een gratis advies voor ABN Amro. Haal Rijkman terug en zet hem weer in de sector waar hij zijn opmars is begonnen: 'bijzondere kredieten'. Héél bijzondere kredieten dit keer, namelijk voor de ex-woningbezitters die door alle geldproblemen inmiddels in een caravan of de noodopvang zijn beland.  

Volg ons ook op twitter @eigenhuis en Rob Mulder op @rob_mulder