Het recht werkt averechts in Groningen

Geplaatst op 29 sep 2017 , bijgewerkt 29 sep 2017, 11:00

Nu de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) het in Groningen af laat weten met de vergoeding van aardbevingsschade, rest de gedupeerden nog maar 1 oplossing: de gang naar de rechter. Toch gebeurt dit in de praktijk bijna niet. Waarom eigenlijk niet? Jurist Sophie Welschen legt uit.

Van begin af aan heeft NAM zich halsstarrig opgesteld bij het vergoeden van de aardbevingsschade. Zij maakt er een sport van het verband tussen gasboringen en schade zoveel mogelijk af te wijzen, door te wijzen op andere mogelijke oorzaken als achterstallig onderhoud of grondwateronttrekking. Dit terwijl NAM eventuele onduidelijkheid hierover met een simpele nulmeting had kunnen voorkomen. 

Schadeprotocol

Ook het ‘onafhankelijk’ schadeprotocol van NAM is een manier om de schaderegeling zoveel mogelijk naar haar hand te zetten. Het klinkt natuurlijk mooi dat in overleg met verschillende partijen een schadeprotocol wordt vastgesteld, maar het werkt niet. Er ligt nu bijvoorbeeld weer een concept voor een nieuw protocol, waar diverse gezaghebbende onderzoekers van hebben gezegd dat dit niet tegemoetkomt aan waar de Groningers recht op hebben. Aanpassingen naar aanleiding van deze conclusie zijn nog niet gedaan en er is op dit moment geen enkel zicht op wanneer het nieuwe protocol van kracht wordt.

Rechtszaak

Wil een gedupeerde het nieuwe schadeprotocol niet afwachten of wil hij zich überhaupt niet voegen naar de spelregels van de NAM, dan kan hij naar de rechter stappen. Mijn stellige overtuiging is dat de rechter korte metten zal maken met het afschuifgedrag van NAM. De wetgeving biedt daar verschillende mogelijkheden voor. Zo kan de rechter zelf de bewijslast omkeren of de leer van de alternatieve causaliteit toepassen: stel bijvoorbeeld dat de schade óf door gasboringen, óf door grondwateronttrekking veroorzaakt is, maar de gedupeerde weet niet precies door welke van de twee, dan hebben beide mogelijke veroorzakers de verplichting de schade te vergoeden, zodat de gedupeerde niet met een bewijsprobleem zit.

In theorie kan een procedure dus soelaas bieden. De praktijk is echter anders.

Duur

Relatief weinig gedupeerden maken daadwerkelijk de gang naar de rechter. Onder andere omdat een procedure veel geld kost. NAM heeft geld genoeg om procedures eindeloos te rekken, terwijl de kosten van rechtsbijstand voor de gedupeerden een grote bres slaan in hun budget. Dat geld steken zij, heel begrijpelijk, liever in hun woning. Tel daarbij op dat de duur en de totaalkosten van een procedure niet te voorspellen zijn: dan is wel duidelijk dat de stap naar de rechter helemaal niet zo gemakkelijk gezet is.

Stop met praten, start met vergoeden

Het is dus nogal gratuite om te roepen dat gedupeerden naar de rechter kunnen. Dat zij daar toch  min of meer toe gedwongen worden omdat noch NAM, noch de minister met écht adequate oplossingen komt is in onze ogen schandalig. NAM en minister, verschuil u niet achter loze argumenten en ga nu eens eindelijk doen waartoe u verplicht bent: de schade ruimhartig vergoeden.

Over de auteur

Sophie Welschen is advocaat bij Vereniging Eigen Huis. “Niet alleen de NAM, maar ook de overheid heeft een verantwoordelijkheid jegens de gedupeerden in Groningen. Wij verwachten van de overheid in het nieuwe regeerakkoord dan ook concrete oplossingen voor de Groningers.”