Waarom verzakt de bodem ineens zo snel?

De Nederlandse bodem zakt sneller dan gedacht. Met mogelijk grote gevolgen voor woningen, zoals problemen met de fundering. Vijf vragen en antwoorden over bodemverzakking.

1. Waar zakt de bodem en met hoeveel?

Vooral in de Groningse gaswinningsregio, het rivierengebied en de veen- of kleigronden – de bodemsoorten van praktisch heel het westen van het land. De bodemdalingen variëren van enkele millimeters tot lokaal zelfs zeven centimeter per jaar. 

2. Waardoor verzakt de bodem?

Verzakkingen zijn normaal. Maar door de gortdroge zomer van 2018 daalde de grondwaterstand en daarmee de bodem sneller dan verwacht, stelt het Nederlands Centrum voor Geodesie en Geo-informatica (NCG), het instituut dat bodemdaling bijhoudt. Andere oorzaken zijn gas- en zoutwinning, landbouw en veeteelt. Om bijvoorbeeld te kunnen boeren in veengebieden als het Groene Hart, wordt daar grondwater weggepompt. Anders veranderen de weilanden in moerassen. Hierdoor droogt het onderliggende laagveen uit, waardoor de bodem inklinkt. Verzakkingen ontstaan ook door aanleg van tunnels en wegen. 

3. Wat zijn de gevolgen van bodemverzakking?

Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving zal de bodemdaling de Nederlandse samenleving tot 2050 22 miljard euro kosten. Grootste kostenpost zijn de funderingen van bijna een miljoen huizen gebouwd vóór 1970 in de veen- en kleigebieden. Deze funderingen bestaan uit houten palen die door de dalende grondwaterstand droog komen te staan en door de toevoer van zuurstof gaan rotten. Ook dijken, wegen en riolering kunnen verzakken en breken. 

4. Wat is aan bodemverzakking te doen?

Met drainagesystemen kan de bodem met oppervlaktewater nat worden gehouden. Een nog niet op grote schaal beproefde mogelijkheid is lokaal de grondwaterstand verhogen door de sluizen een stukje te openen. Daaraan kleeft wel een nadeel, vooral voor het Groene Hart, dat dan zou veranderen in een moeras. Het alternatief is dat oudere woningen in de omliggende steden verder verzakken.

5. Als je huis verzakt, wat kost herstel dan?

Funderingsherstel na paalrot kost tussen de 750 euro en 1.500 euro per vierkante meter vloeroppervlakte. Wie in Rotterdam, Gouda of Zaanstad woont, kan via het Fonds Duurzaam Funderingsherstel daarvoor een lening aanvragen.

Dit is een bewerkte versie van het artikel 'Waarom verzakt de bodem ineens zo snel' uit Eigen Huis Magazine, editie februari 2019. Auteur: Sander van der Ploeg.