Artikel
Huis kopen

Verliefd op een huis

En blind voor de gebreken

Hoteldebotel van een huis en de minpunten niet willen zien: hoe werkt dat in ons brein en hoe wapenen we ons ertegen?
Auteur: Gonnie Oussoren | Publicatiedatum: 31 januari 2018

Je bezichtigt een huis en raakt gecharmeerd van de ruime woonkeuken. Dat de badkamer aan de krappe kant is, neem je ineens voor lief. Zoveel tijd breng je daar toch niet door. En een tuin op het noorden? Ach, te veel zon is maar slecht voor je. Maar zo’n prachtige woonkeuken: die wil je toch?

Kijken door een roze bril 

‘Mensen kunnen verliefd worden op een huis zoals ze het worden op een persoon’, zegt sociaal psycholoog Madelijn Strick. Ze bekijken het dan door een roze bril en zien de mogelijke minpunten niet meer. Dat is gedrag waarvan ze zich niet bewust zijn, en dat hun waarneming beïnvloedt. ‘Zoals mensen die dorst hebben’, zegt Strick. ‘Zij zien glazen met drinken als groter dan ze daadwerkelijk zijn’.

Eén menselijke neiging die blinde verliefdheid op een huis kan verklaren, is volgens Strick wat psychologen de confirmation bias noemen: je zoekt en onthoudt vooral informatie die bevestigt wat je toch al over dingen denkt. Je loopt dus door het huis op zoek naar redenen die bevestigen waarom dit inderdaad je droomhuis is. En als je argumenten voor het tegendeel vindt, ben je geneigd die naderhand te vergeten.

'Hoewel een eerste indruk veelzeggend is, kan die gekleurd worden door oppervlakkige details'

Sommige kopers gaan bovendien te veel af op hun eerste indruk van een huis. Het primacy effect, noemen sociale wetenschappers als Strick zulk gedrag: de neiging om van een reeks dingen de eerste het best te onthouden. ‘Zodra huizenkopers een voet over de drempel zetten, voelen sommigen: dit is het of dit is het niet. Maar hoewel een eerste indruk veelzeggend is, kan die gekleurd worden door oppervlakkige details, zoals koffiegeur, die je aan vroeger doet denken, of de inrichting. Zulke details zeggen niets over het wonen in het huis.’ Daarom is een tweede bezichtiging verstandig.

Mindere kanten niet willen zien

Consumentenpsycholoog en blogger Patrick Wessels noemt nog een neiging die kan verklaren waarom huizenkopers de mindere kanten van een woning niet (willen) zien: de positivity bias – een vooroordeel tegen negatieve informatie. ‘Mensen bezichtigen bijvoorbeeld een leuk jarendertighuis. De verkopend makelaar vertelt tussen neus en lippen door dat met de buren is overeengekomen dat zij recht van overpad moeten verlenen, maar dat dit niet is vastgelegd. ‘‘Ach, dat zal bij mij vast niet voor problemen zorgen’’, redeneren ze dan.’

De verkopend makelaar roemt bijvoorbeeld de karakteristieke elementen van een huis, en je weigert in te zien dat de woning gewoon krakkemikkig is. ‘Want wat je niet ziet, is er niet. Dat is ook een reden waarom deze mensen een bouwtechnische keuring achterwege laten. Ze geloven dat het wel goed komt.

Hoe je je wapent

Maar tegen een roze bril kun je je wapenen. Maak voor een bezichtiging een eisenlijst, adviseert Wessels. ‘Als je een taart wilt bakken, maak je eerst een lijst met de ingrediënten. Met een huis werkt het net zo. Je wilt bijvoorbeeld een tuin op het zuiden en een ruime woonkeuken.’ Zorg dat je huis aan die eisenlijst voldoet. Wensen kun je laten vallen, eisen niet.

'Heb je een huis gevonden dat voorziet in al je eisen, zoek dan niet verder'

‘En heb je een huis gevonden dat voorziet in al je eisen, zoek dan niet verder. Denk niet: ik wil een nóg grotere woonkeuken.’ Want op die manier verword je misschien tot wat de Amerikaanse psycholoog Barry Schwartz een maximizer noemt: mensen die het allerbeste willen, en daarvoor eerst alle mogelijkheden willen bekijken. Dat zijn mensen die maar geen huis kunnen vinden omdat niet één goed genoeg is.

In de Amsterdamse makelaarswereld heet dit het-boerderij-op-de-Dam-effect. ‘Maximizers maken het zichzelf moeilijk’, zegt Madelijn Strick. ‘Ze blijven twijfelen. Daardoor zijn ze minder tevreden met hun keuze dan een satisficer. Die is tevreden met een huis dat goed genoeg is.’

Een neutraal persoon mee

Strick adviseert huizenkopers een neutraal persoon mee te nemen naar een bezichtiging. ‘Iemand die wat verder van je afstaat en verstand van zaken heeft. Laat bijvoorbeeld een bouwkundige een bouwtechnische keuring uitvoeren of neem een aankoopmakelaar in de arm.’

Verder raadt ze huizenkopers aan eens andersom te redeneren. ‘Zijn er ook argumenten waarom het huis van je dromen wellicht geen goede keuze is? Bijvoorbeeld omdat de reistijd naar het werk veel langer wordt. Deel je bevindingen met iemand die er onbevooroordeeld in staat.’

Beslis bovendien niet overhaast, maar slaap er een nachtje over. Want grote beslissingen zoals het kopen van het huis kunnen we het beste overlaten aan ons onbewuste, zegt hoogleraar sociale psychologie Ap Dijksterhuis in zijn boek Het slimme onbewuste. Hij vergelijkt hierin ons bewustzijn met een arrogante persvoorlichter: het denkt dat het alles weet, maar het onbewuste heeft een veel grotere verwerkingscapaciteit en kan daardoor veel meer plus- en minpunten afwegen dan het bewustzijn.

'Beslissingen worden beter als je er de tijd voor neemt'

‘Dijksterhuis heeft gelijk’, zegt Madelijn Strick. ‘Beslissingen worden beter als je er de tijd voor neemt.’ Uit onderzoek blijkt volgens haar dat alle informatie die je hebt vergaard over een woning onbewust nog een poos door blijft borrelen in je hoofd. ‘Geef het de tijd. En op een onverwacht moment, dat kan op de fiets naar het werk zijn of als je onder de douche staat, weet je zeker of je het huis wilt.’

Dit is een bewerkte versie van het artikel 'Verliefd op een huis' uit Eigen Huis Magazine, editie februari 2018.

10 tips: zo handelt u nuchter bij de koop van een bestaand huis

1. Raadpleeg het Kadaster om erachter te komen welke rechten en plichten op de woning rusten, zoals het recht van overpad.

2. Verdiep u in de buren. Niemand woont graag naast overlastgevers.

3. Laat een bouwtechnische keuring uitvoeren.

4. Bezoek de woning eens ’s avonds: zijn er genoeg parkeerplekken? Komt u hangjeugd tegen?

5. Is er iets bekend over bodemverontreiniging? Controleer het op bodemloket.nl.

6. Vraag naar de vragenlijst die de verkoper heeft ingevuld over het huis: heeft hij recent reparaties uitgevoerd, zijn er geschillen met de buren?

7. Wat staat er in het koopcontract? Laat het beoordelen door een jurist van Vereniging Eigen Huis.

8. Bekijk de lijst van zaken die de verkoper wel en niet meeneemt. Beetje zuur als het lelijke hoogpolige tapijt blijft liggen en het Boretti-fornuis wordt meegenomen.

9. Hoe energiezuinig is het huis? Vraag naar het definitieve energielabel.

10. Koopt u een appartement? Informeer hoe de VvE functioneert, bekijk de staat van onderhoud van het appartementencomplex en vraag of er voldoende geld in het reservefonds zit om het onderhoud te betalen.

10 tips: zo handelt u nuchter bij de koop van een nieuwbouwwoning

1. Bekijk volgens welke contractstukken het huis wordt gebouwd. Weet waaraan u rechten kunt ontlenen.

2. Heeft de woning een garantieregeling van SWK, Woningborg of BouwGarant? U weet dan dat het huis wordt afgebouwd, mocht de bouwer tijdens de bouw failliet gaan.

3. Goed om te weten: de muren van nieuwbouwwoningen worden vaak behangklaar opgeleverd in plaats van sausklaar. Als u wilt sauzen, moet u ze eerst egaliseren.

4. Wat zijn de meer- en minderwerkopties en bijbehorende prijzen? Controleer of de gevraagde prijzen reëel zijn. Zorg dat u de keuzelijsten voor het tekenen van het koop-/aannemingsovereenkomst in handen heeft. Misschien is een dakkapel niet mogelijk, terwijl u daar wel van uit was gegaan.

5. Is de verkoopbrochure duidelijk? Zijn de schaalverdelingen op de tekeningen helder?

6. Laat uw koop-/aannemingsovereenkomst beoordelen door een jurist van Vereniging Eigen Huis.

7. Wat weet u over de omgeving van uw nieuwbouwwoning? Zijn – of komen – er scholen, winkels en openbaar vervoer?

8. Welke parkeervoorzieningen komen er? Kunt u straks zo nodig twee auto’s kwijt in de straat?

9. Zit u aan de eind- of beginfase van het bouwproject? Stel uzelf de vraag of u nog jaren in een zandbak wilt leven.

10. Is het huis klaar? Laat een opleveringskeuring uitvoeren.

Bouwtechnische keuring

Bouwtechnische keuring
Meer zekerheid over de bouwtechnische staat van een woning? Laat een onafhankelijke Bouwtechnische keuring uitvoeren door een van onze experts. Vraag keuring aankeyboard_arrow_right

Koopcontract Beoordeling

Koopcontract Beoordeling
Onzeker over de inhoud van de koopovereenkomst? Laat de overeenkomst nakijken door een van onze experts. Hoe het werktkeyboard_arrow_right

Koop-/aannemings- overeenkomst Beoordeling

Koop-/aannemings- overeenkomst Beoordeling
Een juridisch expert kijkt mee: zo weet u precies waar u aan toe bent bij het kopen van een nieuwbouwhuis of kavel. De voordelenkeyboard_arrow_right
Sta ook sterker met ruim 750.000 leden. Word lid