Financiële veranderingen in 2016

Laatste update: 25 april 2016  

Dit zijn de financiële veranderingen die u in 2016 kunt verwachten. Voor de financiële veranderingen 2015 verwijzen we u tijdelijk naar onze oude website (tot 1 mei 2016 bereikbaar). 

Maximale hypotheek omlaag naar 102 %

Per 1 januari 2016 mag een nieuwe hypotheek maximaal 102 % van de marktwaarde van de woning bedragen. In 2015 was dat nog 103 %. Dit percentage daalt elk jaar een procent, tot 100 % in 2018.

Naast de woningwaarde is er nog een ander belangrijk plafond voor een nieuwe hypotheek: het inkomen. De inkomensnormen voor 2016 zijn dit najaar bekendgemaakt. 

Maximum tarief hypotheekrenteaftrek verlaagd naar 50,5 %

De hypotheekrenteaftrek is per 1 januari 2016 weer iets verder beperkt. In 2016 is het maximale tarief waartegen de rente aftrekbaar is 50,5 %. Dat was 51 % in 2015.

Dit raakt alleen huiseigenaren die in de hoogste belastingschijf zitten. Dat zijn in 2016 huiseigenaren met een bruto jaarinkomen boven de € 66.421. Voor elke € 10.000 betaalde hypotheekrente krijgen zij in 2016 ongeveer € 50 minder belasting terug. Het maximale aftrekpercentage daalt elk jaar met 0,5 %, tot 38 % in 2041.

Belastingplichtigen met een persoonlijk inkomen tussen circa € 57.585 en € 66.421 moeten er rekening mee houden dat zij in 2016 minder renteaftrek krijgen. Daar staat tegenover dat zij minder loon- en inkomstenbelasting hoeven te betalen. Of en in hoeverre dit per saldo positief of negatief uitpakt, verschilt per situatie.   

Schenkingsvrijstelling omhoog (2017)

De eenmalig verhoogde schenkingsvrijstelling is voor 2016 vastgesteld op € 53.016. In 2017 wordt deze vrijstelling verder verhoogd naar € 100.000. Voorwaarde blijft dat de ontvanger het bedrag besteedt aan de eigen woning.

In 2016 geldt de vrijstelling nog uitsluitend voor schenkingen van ouders aan kinderen die tussen achttien en veertig jaar oud zijn. Ouders die in 2015 of 2016 gebruik maken van de eenmalig verhoogde vrijstelling, mogen hun belastingvrije schenking in 2017 aanvullen tot € 100.000. 

In 2017 is een ouder-kind relatie niet meer vereist om in aanmerking te komen voor de vrijstelling. De ontvanger moet dan nog wel tussen achttien en veertig jaar oud zijn.

NHG-grens blijft € 245.000

De grens voor de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) zou oorspronkelijk per 1 juli 2016 dalen van € 245.000 naar € 225.000. Het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) heeft in overleg met minister Blok van Wonen besloten de verlaging niet door te voeren. Ook na 1 juli 2016 blijft de maximale koopsom dus € 231.132. In 2017 zal de NHG-grens worden gekoppeld aan de gemiddelde huizenprijs.

Erfvrijstelling mantelzorger fors omlaag

Kinderen die mantelzorgen krijgen vanaf 2016 een veel lagere erfbelastingvrijstelling bij overlijden van hun zieke ouder. Die vrijstelling voor het zorgende kind daalt van € 636.180 (de partnervrijstelling) naar € 20.148 (de algemene erfbelastingvrijstelling voor kinderen). Voor derden daalt de vrijstelling zelfs naar € 2.122.

Dat betekent dat mantelzorgers over het geërfde vermogen al snel duizenden euro’s meer belasting gaan betalen, vooral als de erfenis ook een koopwoning bevat.

Tot 2016 konden mantelzorgers onder voorwaarden gebruik maken van de hoge erfbelastingvrijstelling die ook geldt voor partners. Het zogeheten ‘mantelzorgcompliment’, een financiële tegemoetkoming voor mantelzorgers, is per 1 januari 2015 vervallen. En om aanspraak te kunnen maken op de partnervrijstelling, moet het compliment in het voorgaande jaar zijn verkregen.  

WOZ-waarde openbaar (oktober 2016)

De WOZ-waarde van elke woning is per 1 oktober 2016 voor iedereen openbaar. Zo kunnen woningbezitters via een website de WOZ-waarde van hun huis vergelijken met zelfgekozen referentiepanden. Vereniging Eigen Huis is blij met het openbaar maken van de WOZ-waarden en heeft hier langere tijd voor gepleit. Meer over de WOZ › 

Meer wettelijke armslag en leenmogelijkheden voor VvE's

In de loop van 2016 krijgen Verenigingen van Eigenaren (VvE’s) extra wettelijke mogelijkheden om onwillige eigenaren te verplichten mee te betalen aan onderhoud. Bovendien wordt het dan makkelijker voor VvE’s om geld te lenen voor onderhoud en energiebesparende maatregelen. 

Stijging energiebelasting voor huishoudens

Belasting lokaal opgewekte, duurzame energie

Het kabinet wil de duurzame ontwikkeling van energie door lokale coöperaties extra stimuleren. Dit beleid, dat bekend staat als de postcoderoosregeling, is nog niet succesvol genoeg. In 2016 hoeft over duurzaam opgewekte energie geen energiebelasting te worden betaald.

In 2015 gold een korting van 7,5 cent per kilowattuur. De korting maakt dus plaats voor een volledige vrijstelling. Ook zijn de voorwaarden in de geografische afbakening (postcoderoos-voorwaarde) aangepast. Daardoor kunnen meer mensen deelnemen aan een project.

Energiebelasting en heffing ODE

De energiebelasting op gas stijgt. De belasting op elektriciteit: is licht gedaald.

De stijging van de heffing op de Opslag Duurzame Energie (ODE) was voor 2016 al voorzien. Samen met de lagere heffingskorting betekent dit dat een gemiddeld gezin komend jaar bijna € 50 meer kwijt is aan energiebelastingen en btw. 

Gevolgen aflossingsachterstand verzacht

De meeste hypotheken die sinds 2013 zijn afgesloten, moeten via een annuïtair aflossingsschema worden afgelost om recht te behouden op hypotheekrenteaftrek. Wie meerdere jaren achterloopt op dit schema, riskeert dat de hypotheekschuld wordt verplaatst naar box 3. Dan is er definitief geen renteaftrek meer mogelijk over de hoogte van de schuld.

Het kabinet verandert dit met het Belastingplan 2016. Als de aflossingsachterstand wordt ingehaald, verhuist de schuld volgens dit voorstel weer naar box 1. Dan is de rente daarover weer aftrekbaar.

Informatieplicht vereenvoudigd

Voor leningen van familie of van buitenlandse geldverstrekkers geldt een informatieplicht als deze fiscaal annuïtair moeten worden afgelost. Via een apart formulier moeten de lening en de wijzigingen daarin worden gemeld aan de Belastingdienst. In 2016 kan dit voortaan via de aangifte inkomstenbelasting worden gemeld.

Dubbele vrijstelling kapitaalverzekeringen KEW en SEW

Voor een dubbele vrijstelling van een verzekeringsuitkering moeten beide partners verzekeringnemer of onherroepelijk begunstigde zijn. Voor dubbele vrijstelling van een bankspaarrekening moeten beide partners rekeninghouder zijn.

Vaak blijkt pas op het moment van uitkeren dat dit niet goed is geregeld. Hierdoor kan een deel van de verzekeringsuitkering of het bankspaarsaldo dus worden belast. In 2016 kan de huiseigenaar ook in de aangifte inkomstenbelasting van het jaar waarin de uitkering is ontvangen een beroep kan doen op de dubbele vrijstelling. Een aanpassing van de polis of rekening is dan niet meer nodig.

Voor situaties tot 2016 komt een overeenkomstige regeling in het beleidsbesluit. Uiteraard moet wel aan de andere vereisten worden voldaan. Zo moet de huiseigenaar bij een KEW of SEW de uitkeringen gebruiken om de eigenwoningschuld af te lossen.

Energiebesparende maatregelen

Wie energiebesparende maatregelen wil financieren met een hypotheek, mag in 2016 (net als in 2015) tot 106 % lenen van de woningwaarde na toepassing van die maatregelen. Voor huiseigenaren die deze maatregelen niet nemen, daalt dat percentage in 2016 van 103 % naar 102 %.

Voor bepaling van de maximale hypotheek geldt naast woningwaarde nog een ander plafond: het inkomen. Het laagste van deze twee plafonds is bindend. Als bepaald is hoeveel hypotheek een woningkoper met zijn inkomen maximaal kan krijgen, mag daar bij energiebesparende maatregelen € 9.000 bij worden opgeteld. Voorwaarde is wel dat het gezamenlijk inkomen in 2016 minimaal € 33.000 is. In 2015 was dit € 32.000.

De volgende energiebesparende maatregelen zijn vaak mee te financieren: HR-ketel, warmtepomp, zonneboiler, zonnecellen, spouwmuurisolatie, dakisolatie, vloerisolatie, HR++ beglazing.

Rekenvoorbeeld

Stel, iemand koopt een woning van € 195.000 en de woningwaarde is na toepassing van de energiebesparende maatregelen € 200.000. Dan kan hij in 2016 op basis van de woningwaarde maximaal € 212.000 hypotheek krijgen. Op basis van zijn inkomen zou hij normaliter bijvoorbeeld € 201.000 hypotheek kunnen krijgen, maar vanwege de energiebesparende maatregelen mag hij hier € 9.000 bij optellen. Dit plafond komt dus op € 210.000. Aangezien het laagste plafond bindend is, kan deze huiseigenaar maximaal € 210.000 hypotheek krijgen. 

Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE)

In 2016 kunt u een tegemoetkoming krijgen voor de aanschaf van zonneboilers, warmtepompen, biomassaketels en pelletkachels. De regeling is voor particulieren en zakelijke gebruikers. Het gaat om een regeling die tot 2020 wordt opengesteld. Het subsidiebedrag wordt jaarlijks bekend gemaakt. Voor 2016 wordt 70 miljoen beschikbaar gesteld.

Hier bovenop kondigde staatssecretaris Wiebes (Financiën) aan dat hij in 2016 nog € 100 miljoen extra wil uittrekken voor huishoudens die energiebesparende maatregelen nemen. Hoe dit geld precies wordt besteed, is nog niet duidelijk.  

Nul-op-de-meter woning

Bij een nul-op-de-meter woning mag in 2016 een bedrag van € 27.000 worden opgeteld bij de maximale hypotheek die iemand op basis van zijn inkomen kan krijgen.  In 2015 was dit € 25.000. Voorwaarde is wel dat het gezamenlijke inkomen minimaal € 33.000 is. Dit was € 32.000 in 2015.

Hogere vrijstelling vermogensrendementheffing

De vrijstelling op de vermogensrendementheffing is in 2016 verhoogd van € 21.330 naar € 24.437 per persoon. Wie op peildatum 1 januari meer spaargeld heeft, betaalt over het bedrag boven deze grens 1,2 % vermogensrendementheffing.