Woekerpolis

Sinds 2006 zijn de gebreken van woekerpolissen veelvuldig belicht in de media. Verschillende stichtingen hebben met de grootste verzekeraars collectieve regelingen getroffen, voor grote groepen klanten. Veel klanten hebben al een compensatiebedrag ontvangen, maar dat is meestal (veel) te weinig om op het oorspronkelijke doelkapitaal te uit te komen. De afwikkeling van die regelingen loopt nog.

Op aandringen van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) proberen verzekeraars en tussenpersonen toekomstige nadelen te beperken.
Zij geven gratis hersteladvies dat moet leiden tot een hogere eindopbrengst van een lopende woekerpolis. Dat kan bijvoorbeeld door de overlijdensrisicoverzekering uit de polis te halen en apart af te sluiten.
Als u nog geen hersteladvies heeft gekregen, kunt u het best zélf contact opnemen met uw verzekeraar of tussenpersoon.

Heb ik een woekerpolis?

Het antwoord valt in twee delen uiteen. Ten eerste is het van belang of u een beleggingsverzekering heeft. De tweede vraag is of deze verzekering een woekerpolis is. 

Beleggingsverzekering

Als u wilt weten of u een beleggingsverzekering heeft, kunt u kijken in de lijst die het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid) heeft opgesteld. Daarin staat per verzekeraar een overzicht van beleggingsverzekeringen, met de exacte productnamen.

Heeft u de afgelopen vijf jaar van uw verzekeraar een brief over kostencompensatie ontvangen, dan heeft u een beleggingsverzekering.

Woekerpolis

Heeft u de afgelopen vijf jaar van uw verzekeraar een brief over kostencompensatie ontvangen en staat daarin dat u kostencompensatie krijgt? Dan heeft u een woekerpolis, omdat er te veel kosten zijn ingehouden. 

Uw beleggingsverzekering is alleen een woekerpolis, als er sprake is van te hoge kosten en (daardoor) een te lage opbrengst. Dat geldt voor een groot aantal beleggingsverzekeringen. De compensatieregelingen betreffen alleen individuele beleggingsverzekeringen die voor 1 januari 2008 zijn gestart en minimaal vijf jaar hebben gelopen of door overlijden eerder zijn beëindigd. Daarna zijn er namelijk strengere eisen gekomen voor de kosten die verzekeraars mogen inhouden. Collectief afgesloten pensioenproducten vallen niet onder de compensatieregeling voor beleggingsverzekeringen.

Bij beëindigde verzekeringen keren verzekeraars die compensatie eenmalig uit. Bij een lopende beleggingsverzekering ontvangt u de compensatie in de vorm van een eenmalige storting plus periodieke bijstortingen in de beleggingspot.  

Wat is het probleem?

Bij een woekerpolis wordt veel minder kapitaal opgebouwd dan oorspronkelijk gepland. Soms loopt de polis onderweg zelfs helemaal leeg. Dan is er aan het einde van de looptijd dus niets over voor het doel van de verzekering (bijvoorbeeld aflossing van de hypotheek). U kunt dit nagaan aan de hand van de jaarlijkse waarde-opgave die de verzekeraar u moet verstrekken.

De tegenvallende opbouw van kapitaal heeft twee oorzaken:

  1. te hoge kosten en
  2. tegenvallende beleggingsresultaten. 

U betaalt voor een beleggingsverzekering een maandelijkse premie. De verzekeraar besteedt die premie aan: kosten, verzekeringspremie en inleg in beleggingsfondsen. Hoe ouder u bent, hoe hoger de verzekeringspremie is, omdat de sterftekans toeneemt.

Te hoge kosten

Deze kosten bestaan uit kosten van de verzekeraar (tot 2013 hoorde hier ook de provisie van de tussenpersoon bij) en beleggingskosten. Als een verzekeraar veel kosten inhoudt, blijft er minder  over voor de verzekeringspremie en beleggingen. Dan bouwt de verzekering dus minder waarde op. 

Tegenvallende beleggingsresultaten

Hoe slechter die resultaten, hoe meer geld er naar de verzekeringspremie gaat. U moet dan namelijk ‘bijverzekeren’, want wanneer u overlijdt, moeten de nabestaanden altijd het volledige afgesproken kapitaal bij overlijden krijgen (bijvoorbeeld € 200.000). Dit bestaat uit het totaal van beleggingsresultaten en het verzekerd bedrag. 

Hefboom-inteereffect

Als een groter deel van de maandpremie naar de verzekeringspremie gaat, blijft minder over voor nieuwe beleggingen.Er gaat dus een nóg groter deel van de maandpremie naar de verzekeringspremie, om bij te verzekeren. Soms moet er zelfs méér aan verzekeringspremie worden betaald dan de maandelijkse inleg. Als dit voorkomt wordt compensatie voor gegeven door de verzekeraars.      

Wat wordt er aan gedaan?

Vereniging Eigen Huis vormde sinds 2006 samen met de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) en enkele advocaten de Stichting Verliespolis. De stichting streeft er naar om met verzekeraars te komen tot een kostencompensatie voor alle klanten met een beleggingsverzekering. Stichting Verliespolis heeft (samen met zusterorganisatie Stichting Woekerpolisclaim) collectieve akkoorden voor kostencompensatie gesloten met zes grote en twee kleinere verzekeraars. Op 2 december 2016 is de Stichting opgeheven. De controletaken die zij nog had zijn overgenomen door VEH en VEB.

Collectieve akkoorden

Deze bevatten afspraken over in totaal een kleine € 3 miljard aan compensatiebedragen. Accountants zien periodiek toe op de juiste uitvoering van de compensatieregelingen. De akkoorden zijn het breekijzer geworden voor het grootste financiële schandaal in Nederland tot nu toe. Ze voorzien in een compensatie voor de schade die klanten hebben geleden vanwege te hoge kosten. Voor tegenvallende beleggingsresultaten kunt u geen compensatie krijgen. Die tegenvallers behoren tot het normale beleggingsrisico dat u bent aangegaan. 

Compensatie

De meeste woekerpolisklanten hebben van hun verzekeraar al een brief ontvangen over hun compensatiebedrag. In sommige gevallen is dat compensatiebedrag nul euro. In veel andere gevallen gaat het om enkele honderden of soms enkele duizenden euro’s. Deze bedragen zijn meestal (lang) niet voldoende om het tekort van de polis aan te vullen. 

Aanvullende afspraken

De politiek en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) hebben zich ook met de woekerpolisaffaire bemoeid. Dat leidde tot het ‘flankerend beleid’, met aanvullende afspraken. 

Die extra afspraken bepalen dat de kostencompensatie bij lopende polissen niet aan het eind van de looptijd wordt uitgekeerd, maar tussentijds. Bovendien bepaalt dit beleid dat de klant de mogelijkheid moet krijgen om te beleggen in goedkopere beleggingsfondsen (zoals indextrackers) en minder vaak te wisselen binnen de beleggingen. Dat drukt de kosten. Verder stuurt de AFM er op aan dat verzekeraars hun klanten actief benaderen, om hen producten met een betere opbrengst aan te bieden.

Hersteladvies
Die verbeterde opbrengst mogelijk maken kan soms ook door het bestaande product aan te passen, bijvoorbeeld door de overlijdensrisicoverzekering er uit te halen en dit risico apart te verzekeren. Tussenpersonen en verzekeraars moeten hiervoor een gratis hersteladvies geven. Inmiddels moet nagenoeg iedereen dit hersteladvies aangeboden hebben gekregen. Heeft u het nog niet gehad? Neem dan contact op met uw verzekeraar.

Vereniging Eigen Huis geeft geen individuele begeleiding bij woekerpolisclaims. Inmiddels hebben diverse andere partijen procedures aangespannen bij het KiFiD of de rechter. De vereniging beoordeelt deze partijen en hun claims niet, maar begrijpt dat sommige leden (gezien hun vaak teleurstellende compensatiebedragen) proberen om aanvullende compensatie te krijgen.  

Wat kan ik zelf doen?

  • Check eerst of u een beleggingsverzekering heeft, in deze lijst.
  • Controleer vervolgens of het een woekerpolis betreft. Dit geldt voor veel individuele beleggingsverzekeringen die vóór 1 januari 2008 zijn gestart.
  • Voorkom dat uw klacht verjaart. Dat kan door een (herhalings)stuitingsbrief te sturen naar uw verzekeraar en/of tussenpersoon. Het stuiten van een verjaring moet u steeds binnen vijf jaar herhalen. In geval van dwaling en bedrog zelfs binnen drie jaar. Stuiting is ook nodig als de oorspronkelijke polis inmiddels is overgesloten naar een andere verzekeraar, premievrij is of tussentijds beëindigd is. Lees meer over verjaring
  • Ga na of u van uw verzekeraar al een brief heeft ontvangen over kostencompensatie. Vraag uw verzekeraar, zo nodig, alsnog om deze brief.
  • Heeft uw verzekeraar schriftelijk een compensatiebedrag aangekondigd, eenmalig of periodiek? Controleer of dit geld is uitgekeerd.
  • Stel vast of u al een hersteladvies heeft gekregen van uw tussenpersoon of verzekeraar. De adviseur die het product destijds aan u heeft verkocht, moet dit hersteladvies gratis geven. Dit geldt ook voor de adviseur die de portefeuille van uw vorige adviseur heeft overgenomen. Heeft u nog geen hersteladvies gekregen? Vraag er dan om.

Loopt uw woekerpolis nu nog?

Dan kan een hersteladvies er voor zorgen dat de vermogensopbouw in de toekomst beter verloopt.

  • Let op dat het hersteladvies niet ongevraagd wordt uitgebreid tot een compleet hypotheekadvies, met alle bijbehorende kosten.
  • Bepaal of u iets aan het product wilt veranderen, om alsnog het oorspronkelijke doelkapitaal te halen (zodat u bijvoorbeeld de hypotheek kunt aflossen).
  • De ervaring leert dat er wel degelijk mogelijkheden zijn om de opbrengst van een beleggingsverzekering te verbeteren. Denk bijvoorbeeld aan:
    • andere, goedkopere beleggingsfondsen, binnen uw huidige verzekering;
    • verlaging van de overlijdensrisicodekking;
    • de overlijdensrisicodekking uit de beleggingsverzekering halen en apart verzekeren. Daarbij kunt u profiteren van sterk gedaalde risicotarieven.

Opnieuw afsluiten

Als u de verzekering opnieuw afsluit bij dezelfde verzekeraar en verhoogt u het risico niet, dan mag die verzekeraar u geen nieuwe medische waarborgen vragen bij het volledig oversluiten van de beleggingsverzekering naar een ander, voordeliger product. Als dat nieuwe product een spaarverzekering of bankspaarrekening is, zijn er mogelijk fiscale gevolgen. De adviseur kan daarover meer vertellen.

Veel verzekeraars hebben op hun website informatie waarmee u kunt uitrekenen of de polis straks voldoende opbrengt. Zo kunt u controleren hoe uw situatie is, bijvoorbeeld bij een optimistisch en een pessimistisch scenario. Op de website van verzekeraars staat vaak ook of er nog aanvullende compensatieregelingen zijn. En of u zich daarvoor voor een bepaalde datum moet melden.    

Voor veel huiseigenaren levert de woekerpolis, ook na compensatie en aanpassing van het product, niet voldoende op om de hypotheek mee af te lossen, aan het einde van de looptijd. Controleer of dat ook bij u het geval is. Zo ja, dan kan het verstandig zijn nu alvast jaarlijks extra af te lossen of extra te sparen, om straks niet in de problemen te komen.