Houtkachels en openhaarden

Overweegt u een houtkachel, pelletkachel of openhaard aan te schaffen? Waar moet u dan rekening mee houden? De ene kachel stookt bijvoorbeeld efficiënter dan de ander en sommige kachels zijn alleen geschikt voor bijverwarming.

Er zijn verschillende soorten kachels te koop. Een pelletkachel stookt heel efficiënt en kan zelfs een hele woning verwarmen als hij is aangesloten op de cv-installatie. Ook bestaan er gel- en gashaarden en combinaties van houtstook en pelletstook'. Welke soorten zijn er eigenlijk en wat zijn hun kenmerken?

Houtkachel

In een houtkachel stookt u met houtblokken. Door de hoge temperatuur in de afgesloten ruimte van de kachel verbrandt hout goed en komen er minder schadelijke stoffen vrij. Belangrijk is dat de grootte van de kachel is afgestemd op de te verwarmen ruimte. Het rendement van een houtkachel is ongeveer 80 %.

Openhaard

In een openhaard stookt u met houtblokken. Een openhaard is niet geschikt voor de verwarming van het hele huis. Bij het stoken gaat een groot deel van de warmte verloren. Ook ontstaan er bij het stoken veel schadelijke stoffen. Het rendement van een openhaard is ongeveer 10 %.

Kachel/haard met warmtewisselaar

De haard of kachel kan ook worden gebruikt als centrale verwarming. Bijvoorbeeld door luchtstromingen slim te gebruiken, of door een warmtewisselaar in de haard te plaatsen.

Pelletkachel

Pellets zijn houtkorrels. Pelletkachels branden zeer efficiënt en stoten weinig schadelijke stoffen uit. Zo'n kachel kan de cv-ketel vervangen. In dat geval staat de kachel op de plek waar normaal de cv-ketel is geïnstalleerd. Zodra de bewoners om warmte vragen, worden pellets (vaak automatisch vanuit de opslag) aangevoerd en verbrand. Pelletkachels kunnen ook in de woonkamer worden geplaatst. De voorraad is dan opgeslagen in de kachel zelf. Ook bestaan er pelletkachels die met houtblokken gestookt kunnen worden. Het rendement van een pelletkachel is ongeveer 90 %.

Speksteenkachels

Speksteen (een natuursteensoort) heeft als eigenschap dat het heel lang de warmte kan vasthouden. Nadeel van een speksteenkachel is dat vanwege het grote gewicht er soms extra maatregelen moeten worden genomen voor de draagkracht. Bijvoorbeeld door de kachel op een eigen fundering te plaatsen. Sommige speksteenkachels kunnen worden uitgevoerd met een warmtewisselaar. 

Allesbrander

Een houtkachel wordt soms ook een allesbrander genoemd. Hoewel de naam anders doet vermoeden, kunt u in een allesbrander niet alles verbranden. Ook hierin kunt u alleen droog hakhout stoken.  

Houtkachel kopen

Let bij de aanschaf van een houtkachel of openhaard op de volgende punten:

Verwarming of gezelligheid?

Een kachel geeft meer warmte af dan een haard. Een haard wordt vooral voor de gezelligheid geplaatst, terwijl een (pellet)kachel ook een hele woning kan verwarmen.

Rendement

Het rendement geeft de mate van verbranding van het hout aan. Hoe hoger het rendement, hoe efficiënter u stookt. Een houtkachel heeft een rendement van ongeveer 80 %, een pelletkachel tikt 90 % aan. Een haard bereikt nauwelijks een rendement van 10 %.

Past de grootte van de kachel bij de ruimte?

Met de grootte van de kachel wordt het vermogen bedoeld. Het vermogen geeft aan hoeveel warmte een kachel kan afgeven. Als het vermogen van de kachel te groot is, kan er niet voluit worden gestookt waardoor er te veel schadelijke gassen vrijkomen. Een kachel moet ook niet een klein vermogen hebben, omdat de ruimte anders onvoldoende wordt verwarmd.

Volume kamer (M3) Goed geïsoleerd huis Redelijk geïsoleerd huis Niet geïsoleerd huis

40

4 kW

5 kW

6 kW

60

4,5 kW

5,5 kW

7 kW

80

5,5 kW

6,5 kW

8 kW

120

7 kW

8 kW

10 kW

140

7,5 kW

8,5 kW

n.v.t.

160

8 kW

9,5 kWn.v.t.

Rookkanaal

Een rookkanaal moet altijd boven het dak uitkomen. Soms is er een vergunning nodig voor de aanleg van een rookkanaal. Een rookkanaal mag hoe dan ook niet uitkomen op een plek waar buren overlast hebben van de rook.
Wilt u gebruik maken van een bestaand rookkanaal? Laat deze dan eerst nakijken door een deskundige. Niet elk rookkanaal is namelijk geschikt voor een houtkachel. Er mogen bijvoorbeeld geen bochten van meer dan dertig graden inzitten, het kanaal moet een bepaalde lengte hebben en van brandwerend materiaal zijn gemaakt.

Ventilatie

Het is voor uw gezondheid belangrijk goed te ventileren tijdens het stoken. Door ventilatie krijgt het vuur genoeg zuurstof om te branden, worden schadelijke stoffen afgevoerd en komt er frisse lucht in huis. In sommige gevallen moet de ventilatiemogelijkheid in huis worden aangepast. Laat u goed informeren over de noodzaak van ventilatie als u een hout- of pelletkachel of openhaard aanschaft. 

Schadelijk voor gezondheid?

Als het gaat om een houtkachel geldt in in het algemeen: hoe efficiënter de kachel, hoe minder uitstoot. Probleem hierbij is dat houtkachels op dit moment alleen maar een CE-keurmerk hoeven te hebben. Daarmee hoeven houtkachels geen hoger rendement te hebben dan 30-50 %. De pelletkachels komen qua rendement in de buurt van een HR-ketel (rond de 90 %) uit. Het rendement van een open haard ligt rond 10 %; daarmee ziet u dus meteen al het verschil tussen de uitstoot van schadelijke stoffen. Er is bij het ministerie van VROM inmiddels diverse keren aangedrongen op betere controle op open haarden.

De mogelijkheden om ongewenste situaties aan te pakken zijn gering en beperken zich ooral tot vrijwillige maatregelen. Omdat er geen strenge regels zijn en er géén handhaving mogelijk is, zou het natuurlijk het mooiste zijn als buren simpelweg met elkaar rekening houden. Maar mocht u er nou niet uit komen met de buren, dan is er nog de mogelijkheid van speciale filters in het ventilatiesysteem die fijnstof tegen kunnen houden. Voorwaarde is dan echter wel dat u een gebalanceerd ventilatiesysteem heeft. 

Verantwoord stoken

Voorkom overlast en stook verstandig:

  • Stook niet als het windstil is of mistig.
  • Stook niet teveel hout tegelijkertijd en stook uitsluitend met gedroogd hout.
  • Laat uw schoorsteen voor een goede verbranding jaarlijks schoonmaken door een erkende schoorsteenveger.
  • Zorg voor voldoende toevoer van zuurstof, zodat u op hoge temperatuur stookt. Dit zorgt voor een schonere verbranding.
  • Haal de luchttoevoer voor de houtkachel van buiten als u een woning heeft met mechanische ventilatie. Het ventilatiesysteem en de kachel kunnen verstorend op elkaar werken.
  • Zorg voor goede ventilatie als de kachel brandt.