Artikel
verduurzamen

Gezocht regisseur verduurzaming

Een jaar na het Klimaatakkoord is de discussie nog te groot

Wat is er nodig om verduurzaming van woningen op gang te brengen? Draagvlak. En dat is er nog niet genoeg. Volgens Cindy van de Velde, directeur van Vereniging Eigen Huis, helpt het als de overheid duidelijkheid gaat bieden over de haalbaarheid en betaalbaarheid.
Auteur: Elvira Spoelstra | Publicatiedatum: november 2020

n 2030 49 procent minder CO2-uitstoot dan in 1990, dat is het doel van het Klimaatakkoord. Voor de gebouwde omgeving betekent dat een te realiseren besparing van 3,4 megaton. De overheid wil dit bereiken door aardgas te vervangen door duurzame alternatieven en de huizen eerst te gaan verwarmen met een warmtepomp of een aansluiting op een warmtenet. Daarnaast moet betere isolatie het weglekken van warmte uit huizen verminderen. Een mooi, ambitieus plan, dat vond ook Vereniging Eigen Huis een jaar geleden toen het Klimaatakkoord rond kwam. Maar het was ook een typisch papieren plan, dat bij de formulering van de doelstellingen en de strategie nog veel onduidelijkheden kende.

Hoe krijg je in 2030 1,5 miljoen huishoudens van het aardgas af? En hoe zouden al die plannen onder aan de streep uitpakken voor huiseigenaren? De vereniging drong er bij het kabinet op aan om huiseigenaren niet te dwingen om dure investeringen te doen, maar hen te verleiden om te gaan verduurzamen.

1.Vereninging 600x400

Het Klimaatakkoord beloofde dat de plannen ‘woonlastenneutraal’ moesten worden uitgevoerd. Sindsdien proberen Van de Velde en haar collega-belangenbehartigers van de vereniging iedere minister, staatssecretaris, kamerlid of ambtenaar in de discussies over verduurzaming daaraan te herinneren.

Iedereen een mening

Van de Velde: “Dat we moeten verduurzamen is een feit. Dat betwisten wij als vereniging niet, maar we gaan niet klakkeloos achter de plannen van de overheid aanlopen. Wij moeten kritisch zijn, want onze achterban is verdeeld. Zo'n driekwart van onze leden staat positief tegenover het streven om CO2-uitstoot te reduceren, maar veel van onze leden maken zich zorgen. 39 procent zegt in recent onderzoek dat ze de plannen om van het aardgas af te gaan niet ziet zitten. Twee jaar geleden was dat nog 25 procent. Het draagvlak neemt af, terwijl dat cruciaal is voor het halen van de klimaatdoelen.”

Een verklaring zit volgens de vereniging in de onduidelijkheden die er een jaar na het Klimaatakkoord nog steeds zijn over kosten en over de ideale duurzame energiemix. Gaan we voor wind of zon? Of biomassa – waarvan de duurzaamheid ook weer wordt betwist. Wordt het waterstof of zijn er toch kansen voor kernenergie? “Veel leden die niet van het gas af willen, menen dat aardgas relatief schoon is en dat de alternatieven niet beter zijn. En ze zien buurland Duitsland wel investeren in aardgas.

Zolang er over dat soort zaken geen duidelijke uitleg is, zul je in een land als Nederland maar langzaam een breed draagvlak creëren. Iedereen heeft immers een mening en we zijn goed in eindeloos polderen”, zegt Van de Velde. “Het is hoog tijd dat de overheid de zorgen gaat wegnemen als ze wil dat we de klimaatdoelstellingen gaan halen. Ze moet de regie pakken in de discussie en eenduidige informatie verschaffen over de energiemix, over welke stappen huiseigenaren moeten zetten en wat de financiële gevolgen van bepaalde keuzes zijn.”

We zijn kritisch op de uitvoering en betaalbaarheid

Klem zetten

De isolatiestandaard, de Regionale Energie Strategieën en de wijkaanpakken; ze zijn inderdaad allemaal nog niet klaar. Toch zijn er inmiddels al wijken door de overheid aangewezen om van het aardgas af te gaan. In deze wijken worden huiseigenaren als proefkonijn min of meer gedwongen om hun huis bijvoorbeeld op een warmtenet aan te sluiten, waarvan de investeringen in aanleg en de maandelijkse kosten hoog zijn. “Verduurzamen is prima, maar wij zijn kritisch op de uitvoering en de betaalbaarheid. We zien te weinig bescherming voor de consument. Door in te zetten op warmtenetten bijvoorbeeld vergroot de minister het monopolie van energiebedrijven, want je kunt niet overstappen naar een andere leverancier.

Wat doet dat met de kosten? Ook het idee van de verplichte lening uit het Warmtefonds voor financieel kwetsbare huiseigenaren in die wijken, is niet goed doordacht. Zo worden huiseigenaren opgezadeld met risico’s en voor langere tijd financieel klem gezet.” De overheid heeft zich volgens Van de Velde in het hele verduurzamingsdossier nog onvoldoende als een betrouwbare, duurzame partner laten zien. “Er is geen duidelijkheid over de garanties die de overheid heeft beloofd over woonlastenneutraliteit.

Vooralsnog zien we een onsamenhangend stimuleringsbeleid van een verhoging van gasbelasting aan de ene kant en subsidiepotten aan de andere kant. Die dan weer zo leeg zijn of waarvoor zulke hoge eisen gelden, dat een gemiddelde huiseigenaar er geen beroep op kan doen. Ook de wirwar aan lokale en landelijke subsidies zorgt voor ongelijkheid en onduidelijkheid. Bij de ene gemeente krijg je wel een paar tientjes om kleine isolatiemaatregelen door te voeren en bij de andere niet. Alleen maar omdat die laatste gemeente zich niet heeft gemeld toen de overheid weer een pot met gemeentesteun opentrok. Het zou toch niet ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’ moeten zijn?”

Huiseigenaren betrekken

Willen we dat huiseigenaren snel met verduurzaming aan de slag gaan, dan is het Van de Velde wel helder wat er moet gebeuren: “Er is een regisseur nodig en iemand die eigenaar wordt van 'woonlastenneutraliteit'. Ook moeten huiseigenaren meer bij de lokale plannen worden betrokken. Laat ze meedenken! Ik durf te stellen dat het draagvlak vanzelf groeit als de overheid een betrouwbare gids is die haar beloftes waarmaakt. De meeste van onze leden willen stap voor stap verduurzamen, daar zullen wij ze in ieder geval bij helpen.”

Meer informatie

Lees het onderzoek 'Verduurzamen van de eigen woning'
Download Eigen Huis Magazine - Verduurzamen (november 2020)

Dit is een bewerkte versie van het artikel 'Gezocht regisseur verduurzaming' Eigen Huis Magazine, editie november 2020.

Meer lezen

Wat betekent het Klimaatakkoord voor jou?

De komende jaren moeten huiseigenaren hun woning isoleren en van het aardgas af halen. Dit en meer staat in het Klimaatakkoord. De belangrijkste maatregelen

Wat is een Regionale Energiestrategie?

Zijn er plannen voor een windpark of zonneweide in jouw woonomgeving? Dat en meer lees je in een Regionale Energiestrategie.  Lees meer

Verduurzamen met subsidie

Voor energiebesparende maatregelen kun je mogelijk subsidie krijgen van de rijksoverheid, provincie of gemeente.   Over subsidies

Verduurzamen? Wij helpen je op weg

Welke maatregelen passen bij jouw huis en hoe ga je daarmee aan de slag? Met onafhankelijk advies en betrouwbare producten helpen we je door het verduurzamingsproces. Aan de slag