“Onze generatie zit midden in de wooncrisis”

De Amsterdamse straatkunstenaars Hans de Tweede en Tycho maken de wooncrisis van dichtbij mee. Een interview over de rol hiervan in hun kunst én hun samenwerking met Vereniging Eigen Huis op Lowlands. “Het is echt kut als je zelf geen huis hebt.” 
Protestbord met tekst 'Rupsje nooit genoeg had nog een pandje nodig' van straatkunstenaar Hans de Tweede op Lowlands-stand Vereniging Eigen Huis.

Protestbord met tekst Hans de Tweede (links) op Lowlands-stand Vereniging Eigen Huis. Foto: Bart Heemskerk.

“De woningnood komt elke paar jaar weer op, onze generatie zit er nu middenin.” Straatkunstenaar Tycho spreekt uit ervaring. De Amsterdamse twintiger huurt sinds kort een jongerenwoning, maar zat daarvoor zeven jaar zonder huis. “Ik ging op mijn zeventiende uit huis, vervolgens stond ik tot mijn 24e op een wachtlijst voor een sociale huurwoning.” In de tussentijd woonde hij overal en nergens, zelfs in het tuinhuisje van zijn vader. “Ik heb het meegemaakt: het is echt kut als je zelf geen huis hebt.” Collega-straatkunstenaar Hans de Tweede kan meepraten. Hij woont deels bij zijn ouders en deels bij zijn vriendin.  

De afgelopen jaren is het in heel Nederland moeilijk om een huis te vinden, maar Amsterdam spant vaak de kroon als het gaat om huizenprijzen en woningnood. Tycho: “Iedereen heeft het recht om in Amsterdam te wonen. Maar iemand die uit een ander deel van Nederland komt, kan daar altijd naar terug. Voor ons is dat anders. Wij zijn hier geboren en getogen. We moeten geluk hebben om te wonen op de plek waar we zijn opgegroeid.”

Verboden voor oorspronkelijke bewoners

Niet voor niets komt de wooncrisis vaak terug in het werk van de straatkunstenaars, die de afgelopen jaren furore maakten in de hoofdstad én daarbuiten. In hun werk combineren ze vlijmscherpe maatschappijkritiek met Amsterdamse humor. Zo plaatste Tycho een bord met ‘Verboden voor de oorspronkelijke bewoners’ op het hekwerk rond een appartementencomplex dat werd gerenoveerd. Hans de Tweede is bekend vanwege zijn spreuken die hij her en der achterlaat in de stad. De twee opereren onder aliassen en willen niet op de foto, ook niet als alleen de achterkant van hun hoofd te zien is. “Ik heb een heel herkenbaar achterhoofd”, stelt Hans.

"Wij moeten geluk hebben om te wonen op de plek waar we zijn opgegroeid"

Vanwege de rol van de woningnood in hun kunst vroeg Vereniging Eigen Huis (VEH) de twee mee te werken aan haar stand op Lowlands. VEH stond daar om aandacht te vragen voor haar woonpetitie en andere acties voor starters. Voor het festival maakten de straatkunstenaars onder andere het Nederlandse Rad van (on)Fortuin. Dat staat symbool voor de loterij die de woningmarkt volgens het tweetal is. Festivalbezoekers konden er hun lot op de woningmarkt mee bepalen, waarbij de kans op een koopwoning minimaal was. Een eerdere, kleinere versie van het rad stond op het woonprotest in Amsterdam in 2021 en is aangekocht door het Amsterdam Museum.

Rad van (on)Fortuin van straatkunstenaars Hans de Tweede en Tycho op Lowlands-stand Vereniging Eigen Huis.

Het Nederlandse Rad van (on)Fortuin. Foto: Bart Heemskerk.

Belachelijk taalgebruik

Ook veel bekijks op Lowlands trok de makelaarsetalage waarin tenten te koop werden aangeboden voor absurde prijzen, inclusief ronkende beschrijvingen. Hans: “Veel teksten hebben we letterlijk uit makelaarsetalages in Amsterdam gehaald. Dat taalgebruik is zo belachelijk over-the-top. Het was heel makkelijk daar satirische teksten van te maken.”

De Eerlijkste Makelaars van straatkunstenaars Hans de Tweede en Tycho op Lowlands-stand Vereniging Eigen Huis.

Lowlands-bezoekers bekijken de etalage van ‘De eerlijkste makelaar’. Foto: Bart Heemskerk.

De wooncrisis heeft volgens de twee een heleboel oorzaken. Van de “extreme liberalisering” van de woningmarkt en de “gierigheid” van beleggers tot de stikstofcrisis en het feit dat mensen groter wonen dan vroeger. Maar in Amsterdam spelen ook zaken als het grote aantal internationale studenten een rol. Hans: “Dat heeft een enorme impact op de particuliere huur. Ik spreek veel internationale studenten die zeggen: als ik had geweten hoe schrijnend de woningmarkt hier is, was ik ergens anders naartoe gegaan. Ze worden soms echt uitgebuit. Toch blijven de universiteiten er maar zoveel mogelijk aannemen.”

De Sleutel tot de Markt van straatkunstenaars Hans de Tweede en Tycho op Lowlands-stand Vereniging Eigen Huis.

Een ander werk van Tycho en Hans de Tweede op Lowlands: ‘De sleutel tot de markt’. Een bos van sleutels, maar een deur is nergens te bekennen. Foto: Bart Heemskerk.

Meer informatie

In actie voor starters

Vereniging Eigen Huis voert actie voor een eerlijke kans op een eerste huis. Bekijk alle acties
Geplaatst 14/07 | Laatste update 14/07

Vereniging Eigen Huis: verhoog NHG-grens

Zodat starters toegang houden tot een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie. Lees meer

Starter sombert op woningmarkt

De dolgedraaide huizenmarkt zit ook bij starters tussen de oren, zo blijkt uit onderzoek van Vereniging Eigen Huis. Lees meer