De aardbevingsschade aan het huis van Nicole en Henk is zo groot, dat hun contra-expert het huis economisch total loss verklaart in 2015. Maar de NAM ontkent, betwist en traineert het proces in de daaropvolgende jaren consequent, waardoor de schade verder oploopt. Dan horen ze 2017 van de NCG dat sloop-nieuwbouw nog de enige optie is. Waar in 2015 versterken nog een mogelijkheid was om het huis te behouden, blijven nu slechts twee muren staan.

Nicole van Eijkern en Henk de Lange

Woonplaats: Appingedam 
Woont er sinds: 2005
Beroep: Nicole is zakelijk adviseur en Henk is adviseur installatie techniek en legionella preventie

Najaar 2019

‘Van stenen muren naar houten skelet’

Als Nicole op 2 april de uitspraak van de arbiter hoort, kan zij haar oren niet geloven. De arbiter had zich laten imponeren door inschattingen en berekeningen van een derde deskundige. De oplossing van deze expert was houtskeletbouw. Dan wordt het huis niet zo zwaar en hoeft bovendien de fundering niet versterkt te worden. En dan ben je dus stukken goedkoper uit. Nicole is verbijsterd. ‘Ik heb een huis met stenen muren. Waarom krijg ik daar nu een houten woning voor terug? En de fundering is stuk, waarom wordt daar niets aan gedaan? Wat heeft versterken dan voor zin?’ 

De bovengrondse schade wordt volledig als aardbevingsschade erkend. De fundering echter wordt daarbij niet meegenomen. Over de verzakking van de woning treft de arbiter een soort salomonsoordeel. De kosten voor het herstel moeten fiftyfifty worden verdeeld. 

Nicole: ‘Eerder had een panel van deskundigen van TCMG geoordeeld dat verzakking onder de omkering van de bewijslast valt. Oftewel, als er sprake is van verzakking, mogen we ervanuit gegaan dat aardbevingen de oorzaak zijn. Maar deze arbiter trekt zich er niets van aan en zegt: “delen jullie de kosten maar.” Hoe kan dat? In het eindoordeel zegt de arbiter in een toelichting dat hij uit de begroting niet kan halen welk deel van de kosten de verzakking betreft. In plaats van dat uit te laten rekenen wordt door hem dan maar het hele (veel te lage) schadebedrag vrijwel doormidden gedaan. 57% van het bedrag krijgen we toebedeeld. Dus ook 57% van alle erkende aardbevingsschade, in plaats van de eerder toegezegde 100%. Hier kunnen wij nooit ons huis van herstellen. Financiering krijgen voor de rest is onmogelijk, we hebben al een maximale hypotheek.’ 

Stutten worden gestut

Nicole krijgt dikwijls de vraag waarom ze niet naar de gewone rechter stapt. Een gang naar de rechter kost echter handenvol geld en duurt jaren. ‘Je bent zo weer een paar jaar verder en tienduizenden euro’s kwijt. Moet je er dan wel aan beginnen? Ik weet echt niet hoe.’ Voor Nicole blijft het balanceren tussen vechten en berusten. ‘Je kunt je verhaal doen, de VEH en anderen kunnen het verhaal doen, er kunnen toneelstukken worden opgevoerd, maar daar blijft het dan bij. Het is zoals het is. Rechtsongelijkheid, niet krijgen waar je recht op hebt: het is onrechtvaardig maar je kunt er binnen dit proces niets aan doen. Mijn woning staat nog steeds in de stutten en de enige vooruitgang is dat nu zelfs de stutten gestut worden. Alle hoop verloren? Nee, we zitten gelukkig ook nog in het Versterkingstraject.’ 

 

Juni 2019

‘Waarom worden wij niet verlost van de NAM?’ 

Het is half juni 2019 en het huis van Nicole dreigt zowat om te vallen. Nu moeten zelfs de stutten aan de achterkant van de woning worden gestut. Herstel van de schade lijkt verder weg dan ooit. Nicole: ‘De Arbiter heeft het advies gevolgd van een derde deskundige uit het westen van het land. Deze expert kwam met een voorstel voor zowel herstel als versterking van ons huis. Ik wreef mijn ogen uit toen ik het zag. Het plan deugt van geen kant. Heb het ook nog aan andere deskundigen voorgelegd. Die vragen zich af waar die man in hemelsnaam mee bezig was.’

De Arbiter vond het bovendien lastig om onderscheid te maken tussen aardbevingsschade en schade door verzakking. Daarom heeft hij het bedrag maar gehalveerd. Voor herstel van de schade zou Nicole nu ongeveer een derde of een kwart krijgen van wat het zou kosten. Zij zou in theorie nog een rechtszaak kunnen aanspannen, maar dat kost geld en heel veel energie en beiden heeft ze niet meer, daarbij je bent zo jaren verder. Haar strohalm is daarom het versterkingstraject. ‘Als dat er niet zou zijn, had je me kunnen opvegen. Nu heb ik de hoop dat de eindconclusie zal zijn dat het huis gewoon gesloopt moet worden.’ Helaas is de conclusie dat het ondertussen huis niet meer te redden is en dat het gesloopt gaat worden. Maar dan moet de NAM wel akkoord geven op de begroting voor een nieuw huis en ook dat is een lang en onzeker traject.

Nicole maakt deel uit van de zogeheten oude gevallen, dus die van vóór 31 maart 2017. In totaal gaat het om pakweg zesduizend schadegevallen. De bewoners die niet instemden met een coulance aanbod, werden doorverwezen naar de Arbiter, alwaar zij het moesten opnemen tegen de juristen van de NAM. 

De latere schadegevallen zouden worden behandeld door de TCMG, de Technische Commissie Mijnbouwschade Groningen. Deze instantie opereert minder bureaucratisch. Is eerlijker en sneller. Nicole: ‘Met de TCMG waren we er misschien nu al uitgekomen.’ 

Dat maakt het extra zuur. Nicole heeft vanaf het beging op de bres gestaan voor een betere, snellere en eerlijker schadeafhandeling. Nu die er in sommige opzichten ook is gekomen, mag zij daar geen gebruik van maken. Nicole: ‘De Groningers die met mij het langst in de problemen zitten en het langste gestreden hebben, staan nog steeds met lege handen. Waarom mogen wij geen beroep doen op de nieuwe en soepeler regels? Waarom worden wij niet verlost van de NAM? Dat is een enorme rechtsongelijkheid.’

April 2019

Het ‘jubileum’ van Nicole en Henk

In 2015 wordt het huis van Nicole en Henk door hun contra-expert als een economisch total loss verklaard. Maar de NAM ontkent, betwist en traineert het proces in de daaropvolgende jaren consequent, waardoor de schade nog verder oploopt. In 2017 horen zij van de NCG dat sloop-nieuwbouw nog de enige optie is.

Waar in 2015 versterken nog een mogelijkheid was om het huis te behouden, blijven nu slechts twee muren staan. Maar ook daar wordt geen begin mee gemaakt. In april 2019 zijn er precies vijf jaar verstreken na hun eerste schademelding. ‘Dan beleven we ons jubileum,’ merkt Nicole op.  Humor is haar laatste strohalm. Zij en haar man zitten op de bodem van de put. 

Nicole en haar man Henk stropen graag de mouwen op. Als zelfstandig ondernemers (zij adviseur zakelijke dienstverlening en hij adviseur installatietechniek) en als klussers aan hun huis. Dat doen ze met veel toewijding. Nicole: ‘Dat geldt voor velen die hier in de buurt wonen, er is hier veel historie die met liefde in stand wordt gehouden.’ 

Voor zij hun huis kopen in 2005 laten zij eerst een bouwtechnisch onderzoek uitvoeren. Hier en daar is achterstallig onderhoud, de totale herstelkosten bedragen ongeveer twaalfduizend euro. De bouwkundige zegt: ‘Zelfs als u niks doet, kunt u hier zonder problemen heel oud worden.’

Eerste twijfels

In 2010 komen de eerste twijfels. ‘In die tijd werd door de NAM ontkend dat de bevingen iets te maken hadden met de gaswinning.’ Langzaam kwamen er steeds meer scheuren in de muren, maar Nicole en Henken maken er geen punt van. ‘Dat regelen we zelf wel, we willen die strijd niet.’ 

Acht zwaardere bevingen later, waaronder de beving van Leermens (3.0), wordt het onhoudbaar en melden zij de nieuwe scheuren bij de NAM. De expert van de NAM erkent dat de schade veroorzaakt is door de bevingen als gevolg van de gaswinning, maar dat dit louter geldt voor een zeer klein aantal scheuren. De rest wordt afgewezen als C-schade (niet door bevingen veroorzaakt).

Total loss

Begin 2015 komt de contra-expert tot een tegengestelde conclusie: bijna alle schade is aardbevingsschade. Schadeherstel zonder tegelijkertijd het huis versterken is zinloos. Er zullen steeds weer nieuwe scheuren ontstaan en herstelde schades zullen verder scheuren. Hij verklaart daarom het huis economisch total loss: de kosten van schadeherstel en de nodige versterking (beraamd op ongeveer 3 ton) zijn hoger dan de waarde van het huis.  

De NAM erkent het rapport van de contra-expert niet. De NAM vindt dat de contra-expert alleen mag reageren op de schade die is opgenomen in het rapport van de door de NAM ingeschakelde expert. Praten over versterkingen van het huis is voor de NAM uit den boze. De contra-expert vindt dit een onrealistische scheiding tussen schade en versterken en er ontstaat een impasse.

Nicole en Henk worden amper betrokken bij de discussie. Zij willen helemaal geen nieuw huis, maar willen weten of en hoe hun huis te redden is. Na veel duwen en trekken worden er eind 2015 uiteindelijk diverse onderzoeken gedaan. De uitkomst: er is wel degelijk sprake van aardbevingsschade.

Opnieuw blijft het stil. Anderhalf jaar lang proberen Nicole en Henk het proces weer op gang te brengen. Afspraken om de situatie te bespreken worden op het laatste moment afgezegd of de NAM komt zonder bericht niet opdagen. Zelfs het inschakelen van een advocaat heeft geen enkel effect. Om op een andere manier tot een oplossing te komen melden Nicole en Henk zich aan voor het versterkingsprogramma Heft in Eigen Hand van de Nationaal Coördinator Groningen.

NCG : nieuwbouw enige optie

Intussen verslechtert de schade in het huis in een rap tempo door nieuwe bevingen. Dit bevestigt een nieuwe expert van de NCG. Het huis zou niet overeind blijven bij een beving van 3.6, zoals bij Zeerijp, en al helemaal niet bij een zwaardere beving. Het huis wordt weer onderzocht en doorgerekend.

In april 2017 komt het eindoordeel: twee muren mogen blijven staan, de rest moet worden gesloopt. Nieuwbouw is nu nog de enige optie, want de kosten van versterking zijn inmiddels opgelopen tot bijna 8 ton. De contra-expert had in 2015 dus wel degelijk gelijk! Nicole en Henk zijn boos en verdrietig over. Als de NAM indertijd de fundering had versterkt en de woning had hersteld, dan had het huis gered kunnen worden. De kosten waren dan ook een stuk lager geweest en de ellende allang voorbij.

Arbiter versus NAM

Omdat de pogingen van Nicole en Henk om er samen met de NAM uit te komen, niets opleveren,  hebben zij hun schadedossier voorgelegd aan de Arbiter. Ze zijn één van de 6.000 oude schadegevallen waar de NAM een ruimhartig voorstel moet doen in opdracht van Wiebes. Het ‘coulancebod’ was echter allesbehalve ruimhartig of coulant: negenduizend euro. 

Op de dag dat ze op vakantie gaan, krijgen ze een tussenvonnis van de arbiter van 6 pagina’s waarin alle schade boven de grond als aardbevingsschade wordt erkend. De schade van de verzakking en scheeftstand wordt 50/50 verdeeld. Een derde deskundige moet nu weer aan het rekenen in opdracht van de Arbiter.

Als Nicole en Henk terugkomen van vakantie, vinden ze een brief van de NAM op de deurmat. De NAM vertelt 4 pagina’s lang en met veel juridische termen dat de Arbiter zijn werk niet naar behoren heeft gedaan. De NAM vindt tot slot dat het tussenvonnis niet redelijk is en dat ze in de gelegenheid moet worden gesteld tot meer onderzoek. Nicole: ‘We waren net een beetje tot rust gekomen en bam daar sta je dan weer terwijl de stress door je lijf giert. Minister Wiebes heeft met de NAM afgesproken dat ze zich zullen conformeren aan de uitspraak van de Arbiter. Nou niet dus. Toen de deskundige in september kwam voor de inspectie was ook de NAM aanwezig. Op onze vraag of zij zich nu gaan conformeren aan de uitkomsten van de deskundige en dus ook aan het eindvonnis van de Arbiter was het antwoord dat we eerst maar moeten afwachten wat eruit komt en dat we dan wel verder zien.’

Gelukkig heeft een paar dagen later de Arbiter laten weten dat de NAM geen grieven kan aanvoeren tegen een gedane uitspraak en dat ze ruimschoots de gelegenheid hadden gehad om nader onderzoek te doen.

Alles wat ons is afgenomen

Nicole: ‘Sinds het tussenvonnis van de Arbiter merk ik dat ik diep van binnen ziedend boos ben. Tot dan kon ik ook wel boos worden maar was ik ook vooral bang dat het niet goed zou komen en heb ik veel verdriet over de gang van zaken en het verlies van ons eens zo prachtig huis. Nu we grotendeels gelijk hebben gekregen merk ik dat ik zo woedend ben om alles wat ons is afgenomen. Alle tijd (we hebben er samen al bijna 1.000(!) uur in zitten) die is gestolen en nooit meer terugkomt. Het feit dat je geen kant uit kunt en gevangen zit in deze onmenselijke en diep vernederende situatie. Al het plezier om samen aan ons huis te werken wordt ons al 4,5 jaar ontnomen.'

'En ondertussen zie je dat de overheid die jou hoort te beschermen je keihard in de steek laat en met propaganda de rest van Nederland in slaap sust. Als de NAM indertijd zijn plicht had gedaan dan waren we 2 jaar geleden al klaar geweest en hadden we verder kunnen gaan met ons leven. Nu weten we niet eens zeker of er over 2 jaar een einde is gekomen aan dit alles. De manier waarop de NAM zich tegen ons heeft opgesteld, namelijk het eindeloos wantrouwen, vertragen en betwisten, maakt dat we geen enkel vertrouwen hebben in het proces.’

Het is begin maart 2019. Nicole en Henk zijn in afwachting van een nieuwe uitspraak van de Arbiter. In die uitspraak heeft ze alle vertrouwen, maar ze weet nu al dat de NAM er weer dwars voor gaat liggen. Wat doet zo’n lange lijdensweg met Nicole en Henk? Nicole: ‘We zitten allebei op de bodem van de put. Allebei zijn we overspannen. We zijn moe, slapen slecht en alles kost ons moeite. Waar ik vroeger één uur voor nodig had, doe ik nu drie uur over. Langzaamaan trekken we ons terug uit het sociale leven en doen nog alleen het hoogstnoodzakelijke. Onze klanten laten we niet in de steek en zij laten ons ook niet in de steek, ook al duurt het soms wat langer, maar eigenlijk gaat het niet meer. Toch moeten we doorgaan. Er is geen andere keus; ons huis is helemaal stuk. Gelukkig hebben Henk en ik veel aan elkaar en houden we elkaar op de been.’