Bewonersinvloed

Bij veranderingen in de woonomgeving moeten omwonenden op een fatsoenlijke manier invloed hebben op de plannen. Gebeurt dit ook voldoende?

Wat is het probleem?

De plaatsing van windmolens. De aanleg van een weg. De bouw van een nieuwe wijk. De herinrichting van een buurt. Het zijn allemaal veranderingen in de woonomgeving waarmee bewoners te maken krijgen. Hoe zijn bewoners betrokken bij die plannen? Hebben zij alle ruimte gekregen om mee te denken, mee te ontwerpen, of hun mening te geven over de veranderingen? En wat wordt hiermee gedaan? Participatie kan soms een breinkraker zijn voor politici en bestuurders. Maar het is randvoorwaarde voor het draagvlak en een goede relatie tussen bewoners en politiek.

Wat vindt Vereniging Eigen Huis?

In de nieuwe Omgevingswet worden alle regels voor ruimtelijke ordening gebundeld. Wij vinden dat participatie daar een belangrijk onderdeel van is. Daarom hebben we het Participatiehandvest opgesteld. In het handvest staan zes punten die de positie van omwonenden versterkt. Wij strijden ervoor dat de punten uit het handvest worden opgenomen in de Omgevingswet. De zes punten zijn:

  • Vroegtijdig in gesprek met omwonenden. Omwonenden moeten aan het begin van het proces gevraagd worden om mee te denken.
  • Bewonerseffectrapportage. Naast een milieueffectrapportage moet er ook een bewonerseffectrapportage komen die de veranderingen voor omwonenden onderzoekt.
  • Tijdige, toegankelijke en eerlijk communicatie. Informatie moet behapbaar en duidelijk zijn.
  • Budget voor participatie. Bij elk project moet een budget voor participatie gereserveerd worden.
  • De gemeente of de provincie behoudt de regie. Het ‘bevoegd gezag’ blijft verantwoordelijk voor de gang van zaken.
  • Voorkeursalternatief. Samen met bewoners worden verschillende alternatieven onderzocht. Het bevoegd gezag maakt daarna een keuze. Dit hoeft niet per definitie de keuze te zijn die bewoners ook graag zien, als het duidelijk is hoe tot dit besluit is gekomen.

Het participatiehandvest is hier te zien.

Wat doet Vereniging Eigen Huis?

Voor én achter de schermen maken we plannen om besluitvorming te beïnvloeden. Onze meest recente acties zijn:

Aug 2020Wij roepen gemeenten op bewoners serieus mee te laten denken over projecten

Huiseigenaren zijn nog steeds ontevreden over hoe ze worden betrokken bij projecten die invloed hebben op hun woonomgeving, zoals de bouw van windmolens of de aanleg van snelwegen. Dat blijkt uit onderzoek onder onze leden.

Apr 2020Wij maken ons sterk voor directe inspraak van bewoners

De invoering van de Omgevingswet wordt uitgesteld door de maatregelen vanwege corona. In deze wet moeten gemeenten vastleggen hoe ze bewoners inspraak willen geven op grote projecten in hun woonomgeving. Wij hebben ons daarvoor hard gemaakt. De Eerste Kamer heeft dit vervolgens in een motie verankerd. Wij roepen gemeenten op om de invoering van de Omgevingswet niet af te wachten en nu al te regelen hoe zij bewoners kunnen betrekken.

Feb 2020Doorbraak in bewonersinvloed bij grote bouwprojecten

We hebben ons sterk gemaakt voor een grotere betrokkenheid en meer invloed van bewoners bij grote bouwprojecten. Op 11 februari nam  de Eerste Kamer een motie aan die ervoor zorgt dat bewoners inspraak gaan hebben op grote projecten in hun woonomgeving. Door de aangenomen motie moeten gemeenten en provincies dit verankeren in hun beleidsregels. Wij zien deze wettelijke verplichting als een doorbraak voor de burger.

Mrt 2018Onderzoek naar invloed van bewoners bij projecten in de buurt

In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen hebben we onze leden gevraagd hoe tevreden zij zijn over de invloed die zij hebben bij veranderingen in de buurt. We hebben alle gemeenteraden de resultaten van het onderzoek gestuurd. Bewoners geven hun gemeente overwegend onvoldoendes. Zij willen juist graag samenwerken in projecten die de wijk veranderen. Ook hebben we ons Participatiehandvest meegestuurd. De nieuwe gemeenteraden hebben we opgeroepen het handvest op te nemen in het coalitieakkoord en zo de samenwerking met hun inwoners te verbeteren.

Nov 2017Feyenoord City

Het gebied rond het Feyenoord-stadion wordt herontwikkeld. Bewoners, de gemeente Rotterdam en de projectorganisatie Feyenoord City hebben een convenant ondertekend waarin is vastgelegd hoe bewoners hierbij worden betrokken. Het convenant is gebaseerd op ons Participatiehandvest.

Sep 2017Opinieartikel op SC Online
Op SC Online hebben we met een opinieartikel aandacht gevraagd voor participatie in de Omgevingswet. SC Online is een platform voor bedrijven en overheidsorganisaties over wet- en regelgeving.
Jul 2017Participatiehandvest naar Eerste en Tweede Kamer

In een brief naar de Eerste en Tweede Kamer hebben we aangedrongen op het belang van wettelijke verankering van participatie.

Nieuws bewonersinvloed

Gemeenten scoren een onvoldoende voor betrokkenheid

Geplaatst op 15 mrt 2018 , bijgewerkt 15 mrt 2018, 15:00

Gemeenten doen veel te weinig om omwonenden te betrekken bij grote bouwprojecten in de buurt. Bewoners die hiermee te maken hebben, geven hun gemeente gemiddeld een 4,4. Dit blijkt uit ledenonderzoek van Vereniging Eigen Huis.

De bouw van nieuwe woningen, de aanleg van wegen en de plaatsing van hoogspanningsmasten en windmolens leveren bij burgers vooral onvrede en frustratie op. Zij vinden dat ze hierover te weinig en te laat worden geïnformeerd en onvoldoende worden gehoord in het besluitvormingsproces.

Gemiddeld een 4,4

Bewoners die te maken hebben met ingrijpende bouwprojecten in hun buurt, geven hun gemeente gemiddeld een rapportcijfer van 4,4 voor de manier waarop zij bij de planvorming worden betrokken en er rekening wordt gehouden met hun belangen. Dit blijkt uit landelijk onderzoek van Vereniging Eigen Huis onder 17.000 leden.

Zelfs de gemeente Woerden, die het hoogste cijfer krijgt, scoort maar een 5,8. De gemeente Hengelo krijgt met een 3,1 het laagste waarderingscijfer. 

Rapportcijfers per gemeente

Bekijk hieronder het rapportcijfer in uw gemeente. De kaart toont alleen de gemeenten met 25 of meer respondenten. De cijfers van gemeenten met 25 tot 50 respondenten zijn indicatief.


Waarschuwing aan lokale politiek met het oog op gemeenteraadsverkiezingen

Maar liefst 80 % van de respondenten houdt bij de gemeenteraadsverkiezingen op 
21 maart rekening met de wijze waarop lokale politieke partijen naar bewoners luisteren bij grote projecten. 

Voor 30 % van de deelnemers is luisteren naar en rekening houden met hun belangen zelfs van doorslaggevende invloed op hun stemkeuze. Voor nieuw te vormen gemeentebesturen is rekening houden met de belangen van omwonenden daarom een van de belangrijkste opdrachten. 

‘Niet dicteren maar luisteren’

‘Bewonersinvloed serieus nemen vraagt veel meer van het gemeentebestuur dan het organiseren van een inspraakavond’, zegt Rob Mulder, directeur belangenbehartiging van Vereniging Eigen Huis.

‘Het is duidelijk dat er in veel gemeenten een drastische wijziging nodig is in de houding tegenover haar inwoners. Niet dicteren maar luisteren. Niet verschuilen achter regels en procedures maar open staan voor de mening van inwoners en het gesprek aangaan met een open houding.’

Grote bereidheid tot meedenken

Als het aan bewoners ligt, trekken gemeenten en omwonenden veel vaker en veel intensiever samen op bij het maken van plannen. Bijna alle respondenten (93 %) willen vroegtijdig worden geïnformeerd en maar liefst twee derde wil actief meewerken aan de plannen. 

Rob Mulder: ‘Als je de mening van bewoners serieus neemt, zal je zien dat lokale besluitvorming beter en sneller gaat. Niet iedereen kan zijn zin krijgen, maar de keuzes zijn dan transparant en uitlegbaar. Op die manier houdt iedereen er een beter gevoel aan over.’

Meer informatie