Mantelzorg en wonen

Het komt steeds vaker voor dat ouders en kinderen samen willen leven in één huis of op hetzelfde terrein. Het grote voordeel hiervan is dat senioren langer thuis kunnen blijven wonen: de kinderen zijn altijd in de buurt om hulp te bieden. 

Mantelzorg en wonen: welke drie mogelijkheden zijn er?

 

Ouders en kinderen kopen samen een woning
Ouders trekken in bij kinderen of andersom
Ouders betrekken mantelzorgwoning bij huis kinderen of andersom

Ouders en kinderen kopen samen een woning

Als meerdere generaties samen een (nieuwbouw)woning kopen, zijn er diverse aandachtspunten. We geven antwoord op veelgestelde financiële, fiscale en juridische vragen. 

*In de tekst praten we over ouders en kinderen. De tekst is uiteraard ook van toepassing op één ouder en/of één kind. Ook kun je naast ouders zorgdragen voor familieleden of vrienden.

Hoe financier je de woning?

Een financiering vinden voor een gezamenlijke woning is best lastig, omdat je met meerdere kopers en inkomens te maken hebt. Hypotheekverstrekkers werken lang niet altijd mee aan de financiering of beoordelen aan de hand van de specifieke situatie of je wel of geen hypotheek kunt krijgen. Velen van hen tellen bijvoorbeeld maximaal twee inkomens mee. Een hypotheekadviseur kan je helpen bij je zoektocht naar een passende financiering. 

TIP:
Neem in het koopcontract altijd een ontbindende voorwaarde voor de financiering op.  

Wat als ouders en kinderen gezamenlijk eigenaar worden van de gehele woning?

Deze woonvorm kent een aantal belangrijke aandachtspunten. Neem daarom op tijd contact op met de gemeente, de notaris en een fiscalist.  
De gemeente kan je vertellen of deze woonvorm volgens de geldende regels is toegestaan.  
De notaris raadpleeg je - naast de gebruikelijke leverings- en hypotheekakte - voor: 

  • het vastleggen van afspraken 
    De notaris kan helpen bij het vastleggen van onderlinge afspraken. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als één van de eigenaren wil verhuizen? 
  • het erfrecht 
    Wat als één van de eigenaren komt te overlijden? De notaris begeleidt je bij het opstellen van een testament. Kijk voor meer informatie op notaris.nl/testament
  • het levenstestament 
    Wie mag er namens jou handelen als je dat zelf niet meer kunt? Dat is bijvoorbeeld belangrijk wanneer de woning verkocht moet worden of wanneer een nieuwe hypotheek wordt afgesloten. De notaris kan hierin begeleiden.  

Als je een gezamenlijke huishouding voert, heb je in de meeste gevallen recht op hypotheekrenteaftrek voor de financiering van het deel dat je hebt aangekocht. Een fiscalist kan je hierover uitgebreid informeren. 

Kunnen ouders en kinderen de woning ook splitsen?

Ja, je kunt eventueel de eigendom van de woning splitsen, zodat een ieder eigenaar wordt van een eigen gedeelte. Het voordeel van splitsen is dat de eigenaren hun gedeelte apart kunnen verkopen. Het splitsen van de eigendom mag niet altijd. Er zijn veel regels waarmee je rekening moet houden.

Splitsen kan op twee manieren: 

  • Je kunt een pand splitsen in een boven- en benedenverdieping. Dat heet splitsen in appartementsrechten. Hiervoor ga je naar de notaris.  
  • Een andere optie is de woning met de bijbehorende grond splitsen in twee gedeelten. Hiervoor moeten nieuwe erfgrenzen worden vastgelegd bij het Kadaster. Neem ook contact op met de notaris voor het vastleggen van afspraken. 
Lees ook: Kan ik mijn woning splitsen in meerdere woningen?

 

Is er voor het splitsen van de woning een vergunning nodig?

Ja, heel waarschijnlijk wel. Dat geldt ook voor de verbouwingswerkzaamheden. Neem hiervoor contact op met de gemeente en kijk op omgevingsloket.nl. Omdat er twee woningen ontstaan, moet je ook een extra huisnummer aanvragen. Ook dit gaat via de gemeente. 

Als je een huis splitst, heeft ieder een zelfstandig deel. De Belastingdienst ziet dan ieder deel als een aparte eigen woning. De hypotheekrente over de schuld die je bent aangegaan om dat deel te kopen, kun je aftrekken in de aangifte inkomstenbelasting.

Is het verstandig om voorbehouden op te nemen in het koopcontract?

Ja, denk in ieder geval aan:

  • een ontbindende voorwaarde voor de financiering. Het afsluiten van een hypotheek voor een woning voor gezamenlijk gebruik is niet eenvoudig en snel te regelen.  Houd hiermee rekening bij de termijn voor de ontbindende voorwaarde financiering. Houd ten minste een periode van acht weken aan.
  • ontbindende voorwaarden voor de benodigde vergunningen. Neem daarbij op dat het om ‘onherroepelijke’ vergunningen gaat. Dat houdt in dat hiertegen geen bezwaar meer kan worden gemaakt bij de gemeente of beroep kan worden ingesteld bij de rechter.  

Let goed op de formulering van de ontbindende voorwaarden. Laat eventueel je koopcontract beoordelen door een juridisch specialist.

Lees ook: Hoe lang mag de behandeling duren van mijn vergunning om te bouwen?

Ontbindende voorwaarden: Hoe werkt het?

Heeft een gezamenlijke woning invloed op mijn sociale uitkering?

Ja, dat kan. Als één van de eigenaren een sociale uitkering heeft, zoals AOW of ANW, heeft het gezamenlijk wonen mogelijk gevolgen voor de hoogte van de uitkering. Dit hangt af van de persoonlijke situatie. Geef wijzigingen in ieder geval op tijd door aan de uitkeringsinstantie. Check ook de website van je uitkeringsinstantie. Meer informatie over mogelijke gevolgen voor de AOW-uitkering vind je op de website van de Sociale Verzekeringsbank staat ook een handige checklist

Informeer verder bij de Belastingdienst naar eventuele wijzigingen in toeslagen die je ontvangt.

 

TIP: Vraag na bij je verzekeraar of deze woonvorm invloed heeft op de dekking van je woonhuisverzekering en eventuele andere verzekeringen.


 

Ouders trekken in bij hun kinderen of andersom

Als ouders en kinderen bij elkaar intrekken zorgt dat voor gemak. Deze woonvorm heeft wel financiële en juridische gevolgen. Lees onze veelgestelde vragen. 

Mag je met meerdere huishoudens op één adres ingeschreven staan?
Neem hiervoor contact op met je gemeente. Zeker wanneer er in het pand zelfstandige woonruimtes worden gecreëerd - zoals twee keukens en meerdere badkamers - is het de vraag of dit bijvoorbeeld past binnen het bestemmingsplan en de regels vanuit de huisvestingsverordening. 
Verandert er iets voor de hypotheek als de intrekkende partij geen mede-eigenaar wordt van de woning?
Nee. De hypotheekverstrekker moet wel toestemming geven voor het mede gaan bewonen van de woning. Ook als je een huurcontract sluit met degene die intrekt, heb je toestemming nodig van de hypotheekverstrekker. Raadpleeg hiervoor de voorwaarden van je hypotheek of informeer bij je hypotheekadviseur of hypotheekverstrekker. 
Hoe zit het met de hypotheekrenteaftrek als de intrekkende partij geen mede-eigenaar wordt?
Voeren jullie een gezamenlijke huishouding, dan blijft de rente over de hele woning aftrekbaar. Heeft de intrekkende partij een eigen ruimte die exclusief door hem of haar wordt gebruikt (een zogenoemd onzelfstandig deel, waarbij er geen eigen voorzieningen zijn zoals een eigen opgang, sanitair en keuken), dan valt dit deel niet meer onder de eigen woning. Als eigenaar heb je over dat gedeelte dan geen hypotheekrenteaftrek. 
Verhuur je het onzelfstandige deel en is de huur lager dan € 5.668 per jaar, dan kun je de kamerhuurvrijstelling toepassen. 
Wat verandert er als de intrekkende partij wel mede-eigenaar wordt van de woning?
Je moet dan bepalen voor welk deel degene die erbij komt (de inkoper) eigenaar wordt en hoeveel dit hem of haar gaat kosten. Als er voor het inkopen in de eigendom een (aanvullende) hypotheek nodig is, heb je een aantal keuzes: of je doet weer zaken met je huidige geldverstrekker voor een aanvulling of je sluit een nieuwe hypotheek voor het geheel af bij je huidige of een andere hypotheekverstrekker. De hypotheekverstrekker verlangt meestal dat de bestaande eigenaar en de inkoper hoofdelijk aansprakelijk worden voor de totale hypotheekschuld. Bespreek de mogelijkheden met de hypotheekadviseur.  
Wat moet je allemaal regelen bij de notaris als ouders en kinderen samen eigenaar worden van de woning?

De notaris stelt een leveringsakte op waarbij een gedeelte van de eigendom wordt overgedragen aan de inkoper, degene die erbij komt. Bespreek daarnaast met de notaris de volgende onderwerpen:

  • het vastleggen van afspraken
    De notaris kan helpen bij het vastleggen van onderlinge afspraken. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als één van de eigenaren wil verhuizen?
  • het erfrecht
    Wat als één van de eigenaren komt te overlijden? De notaris begeleidt je bij het opstellen van een testament. Kijk voor meer informatie op notaris.nl/testament.
  • het levenstestament
    Wie mag er namens jou handelen als je dat zelf niet meer kunt? Dat is bijvoorbeeld belangrijk wanneer de woning verkocht moet worden of wanneer een nieuwe hypotheek wordt afgesloten. De notaris kan hierin begeleiden.
Wat zijn verder aandachtspunten als iemand zich wil inkopen?
  • Let erop dat de schuld van beide partijen na inkoop niet hoger is dan deze voor de inkoop was. Dit heeft consequenties voor de hypotheekrenteaftrek. Is de schuld hoger, dan is de rente over het hogere deel niet aftrekbaar.
  • Neem de WOZ-waarde van het huis als uitgangspunt om de koopprijs bij inkoop te bepalen. Soms is het beter om het huis te laten taxeren op de verkoopwaarde, zeker wanneer er bijvoorbeeld andere toekomstige eigenaren zijn. 
  • Als je je inkoopt, betaal je ook overdrachtsbelasting. Hiervoor wordt altijd gekeken naar de waarde in het economisch verkeer van de woning. Dit is de prijs die de woning zou kosten als die op dat moment verkocht zou worden. Spreek je een prijs af die hoger ligt dan die waarde, dan wordt de belasting over dat hogere bedrag geheven. Het tarief is normaal gesproken 2%. Ben je jonger dan 35 jaar, dan is het eventueel mogelijk om de startersvrijstelling te gebruiken. 
  • Of je je nu inkoopt of niet: maak goede afspraken over het betalen van de lasten van de woning en eventueel de verdeling van de overwaarde bij het einde van de samenwoonperiode. Dat kan bijvoorbeeld in een samenlevingscontract. Een notaris kan je hierbij begeleiden.

 

TIP: Vraag na bij je verzekeraar of deze woonvorm invloed heeft op de dekking van je woonhuisverzekering en eventuele andere verzekeringen.


 

Senioren betrekken mantelzorgwoning bij huis kinderen of andersom 

Met het sluiten van verzorgingshuizen, worden mantelzorg en het plaatsen van mantelzorgwoningen steeds belangrijker. Wat zijn hierbij de aandachtspunten? We beantwoorden veelgestelde vragen.

Wat is een mantelzorgwoning?
Dit is een extra tijdelijke wooneenheid, waarin degene die zorg nodig heeft of de mantelzorger gaat wonen. Mantelzorgwoningen zijn er in allerlei soorten en maten. Denk aan een kant-en-klare unit in de tuin (zowel koop als huur) of een aanbouw aan het huis. Zie voor meer informatie de website van Mantelzorg.nl.
Is de bouw of plaatsing van een mantelzorgwoning vergunningsvrij?

Ja, onder bepaalde voorwaarden wel. Bepalend zijn onder andere de afmetingen van de unit en de oppervlakte van jouw perceel (tuin). Je kunt een vergunningscheck doen op omgevingsloket.nl. Neem daarnaast contact op met de gemeente om na te vragen of een vergunning nodig is. Vergunningsvrij betekent niet regelvrij. Ook als je geen vergunning nodig hebt, moet je je houden aan onder andere de regels vanuit het Bouwbesluit, de Welstandsnota en het burenrecht. 

Is mantelzorg niet meer nodig, dan hoeft de unit niet weggehaald te worden maar mag die niet meer als woning worden gebruikt. Dat betekent dat bijvoorbeeld de keuken en badkamer verwijderd moeten worden. Als de unit blijft staan, kan dit gevolgen hebben voor de WOZ-waarde. 

 

Lees ook:

    Is bouwen van een mantelzorgwoning in mijn tuin vergunningsvrij?
    Moet ik mijn hypotheekverstrekker toestemming vragen voor een mantelzorgwoning?
    Ja, als je al een hypotheek op de hoofdwoning hebt, is toestemming noodzakelijk. 
    Hoe financier je een mantelzorgwoning?
    De mogelijkheden zijn afhankelijk van de soort mantelzorgwoning, de aanschafprijs en de persoonlijke situatie. Gaat het om een vaste aanbouw aan de woning, dan kun je mogelijk een (aanvullende) hypotheek afsluiten. Is het een kant-en-klare unit in de tuin, dan kan een persoonlijke lening een oplossing zijn. Sommige gemeenten stellen hiervoor een blijverslening beschikbaar. Je kunt ook je spaargeld gebruiken voor de financiering. Weet je wat je wilt aanschaffen en heb je een financiering nodig, bekijk dan met een financieel adviseur wat de beste oplossing is. 
    Wat betekent een mantelzorgwoning voor de WOZ-waarde van mijn huis?

    Is de zorgwoning van tijdelijke aard, dan is voor de WOZ sprake van een mantelzorgwoning. Dat kan bijvoorbeeld een kant-en-klare unit in de tuin zijn. De mantelzorgwoning heeft dan geen invloed op de WOZ-waarde. Het is belangrijk dat de unit na de zorgperiode wordt verwijderd. Zo blijft alleen de hoofdwoning voor de WOZ gewaardeerd. Kijk voor meer informatie op de website van de Waarderingskamer.

    TIP:
    Vraag na bij je verzekeraar of generatiewonen invloed heeft op de dekking van je woonhuisverzekering en eventuele andere verzekeringen.

     

    TIP: Vraag na bij je verzekeraar of deze woonvorm invloed heeft op de dekking van je woonhuisverzekering en eventuele andere verzekeringen.


     

    Ook interessant

    Praktische tips

    Drempelhulpen, slimme speakers... Hoe kun je langer zelfstandig in je eigen huis blijven wonen zonder grote aanpassingen en uitgaven? Lees praktische tips van 5 experts. Lees de tips

    Overwaarde opnemen

    Heb je een huis met overwaarde, dan kun je dit geld mogelijk uit de stenen halen, bijvoorbeeld voor het aanpassen van je woning. Wat zijn de mogelijkheden? Zo werkt overwaarde opnemen

    Pensioen en hypotheeklasten

    Ga je met pensioen, dan heeft dit gevolgen voor je hypotheeklasten. Ontdek hier welke. Gevolgen hypotheek