Artikel
Asbest

Een asbestdak; vervangen of niet?

Verwijderen is duur, maar wordt wel verlangd

Een verbod op asbestdaken kwam niet door de Eerste Kamer, maar de druk op huiseigenaren om hun asbestdak te verwijderen neemt toe. Verzekeraars verlagen de dekking, maar asbest verwijderen is duur. Het stelt huiseigenaren voor grote dilemma’s.
Auteur: Ilse Akkermans | Publicatiedatum: Februari 2021

'In alle woningen die voor 1993 gebouwd of verbouwd zijn, kan asbest zijn verwerkt', zegt John Kersemakers, bouwkundig specialist bij Vereniging Eigen Huis. 'Dat zijn zo'n zes miljoen woningen. Daarom hebben veel huiseigenaren ermee te maken.'

Vooral na de Tweede Wereldoorlog werd asbest overal in verwerkt, van dakgoten en plafondplaten, tot rioleringsbuizen, vloerzeil en zelfs bloembakken. Het was sterk, brandwerend, isolerend en goedkoop. Maar in de loop der jaren werd duidelijk hoe schadelijk asbest is voor de gezondheid en in 1993 werd het gebruik verboden.

'Zolang asbest vastzit is er weinig aan de hand'

'Als je asbestvezels inademt, kunnen ze na vele jaren longkanker, of longvlies- of buikvlieskanker veroorzaken', zegt Imco Janssen, adviseur gezondheid en milieu bij GGD Rotterdam-Rijnmond. 'Het treft vooral mensen die jarenlang dag in, dag uit met asbest hebben gewerkt. Als je gaat klussen in huis, de oude vinylvloerbedekking lostrekt en met asbest in aanraking komt, dan is de blootstelling veel minder groot. Zolang het asbest vastzit in ander materiaal is er sowieso weinig aan de hand. Pas als je erin gaat boren of zagen, of als je het breekt, komen de kankerverwekkende vezels vrij. Dat gebeurt ook als asbesthoudende daken beschadigen door weer en wind, of mossen. Bij losgebonden asbest, zoals spuitasbest of zwaar verweerde asbestcementplaten, komen vezels makkelijker vrij.'

Duizenden mensen in Nederland overleden doordat ze dertig tot veertig jaar geleden aan asbest werden blootgesteld, schrijft de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) in haar rapport ‘Het asbeststelsel. Gevangen door belangen?’. Momenteel zijn dat volgens Janssen nog ruim duizend mensen per jaar.

Asbestverbod: overhaast en ondoordacht

Huiseigenaren zijn niet verplicht om asbest te verwijderen, maar de druk om asbestdaken te verwijderen wordt wel steeds groter. De Gezondheidsraad gaf in 2010 een advies uit waaruit bleek dat asbest toch gevaarlijker is dan voorheen gedacht werd en dat asbesthoudende daken de laatste grote bron van mogelijk vrijkomende asbestvezels zijn.

Reden voor het kabinet om asbestdaken te willen verbieden per 2025, maar daarmee stemde de Eerste Kamer in 2019 niet in. De Kamerleden vonden, net als Vereniging Eigen Huis, het wetsvoorstel ondoordacht en overhaast. Een aantal verzekeraars bouwt desondanks de dekking voor schade aan asbestdaken af.

Maar asbest verwijderen is nog niet zo eenvoudig. Als huiseigenaar mag je onder voorwaarden zelf alleen asbestdaken tot 35 vierkante meter verwijderen met toestemming van de gemeente. De voorschriften voor verwijdering van al het andere asbest zijn streng en de boetes voor niet naleven hoog. Vereniging Eigen Huis raadt daarom aan om asbest altijd door een gecertificeerd bedrijf te laten verwijderen, maar dat is duur. 

'Asbest verwijderen is onbetaalbaar'

Andrew Wiersma, beleidsadviseur bouwregelgeving en asbest bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), geeft het voorbeeld van huizen in Lelystad met leien dakbedekking met asbest. 'Mensen met een eengezinswoning zijn soms €25.000 tot €30.000 kwijt voor de verwijdering', aldus Wiersma. 'Doen ze dit niet, dan kunnen ze hun huis moeilijker verkopen en verlaagt hun verzekeraar langzaam de dekking. Als er brand uitbreekt, draaien ze steeds meer op voor de schade aan dak en omgeving.'

De saneringskosten zijn zo hoog omdat marktpartijen momenteel de regels bepalen. 'Asbest verwijderen is onbetaalbaar, want je moet voor alles mannen in witte pakken bestellen', aldus Wiersma. 'De overheid heeft te veel aan de markt overgelaten en moet weer meer aan de knoppen zitten.'

Asbeststelsel moet op de schop

Door het consumentonvriendelijke asbeststelsel zijn mensen terughoudend volgens Kersemakers. 'Sommigen kiezen voor de illegale weg.' Vereniging Eigen Huis vindt dat het asbeststelsel op de schop moet, en deed daartoe een oproep aan het kabinet samen met de VNG, de ondernemersorganisatie voor boeren en tuinders LTO Nederland en de branchevereniging van woningcorporaties Aedes.

De discussie over hoe het beter kan woedt nog in de politiek. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat kondigde vorig jaar al wel aan dat er een fonds komt om huiseigenaren met een asbestdak te helpen bij de verwijdering ervan. De overheid stopt twaalf miljoen euro in deze pot en provincies en gemeenten zouden het fonds moeten aanvullen.

Laat asbestonderzoek doen

Als je niet weet of je asbest in of op je huis hebt, is het volgens adviseur Janssen een goed idee om dit in kaart te laten brengen met een asbestonderzoek. 'Als je dan je huis gaat verkopen of verbouwen, dan weet je of het er zit en waar', zegt Janssen. 'Zo voorkom je dat je onbedoeld gaat boren in asbest en erdoor wordt overvallen.' Bij het verkopen van je huis moet je overigens aangeven of je weet of er asbest aanwezig is. Er staat daarvoor een standaardpassage in de koopovereenkomst.

Dit vindt Vereniging Eigen Huis 

Huiseigenaren met een asbestdak moeten financiële ondersteuning krijgen. 'Als de overheid verwijdering van asbestdaken ziet als maatschappelijk noodzakelijk, moet zij ook in de kosten bijdragen', zegt belangenbehartiger Steven Wayenberg. 'En combineer asbestsanering bijvoorbeeld met subsidieregelingen voor verduurzaming.' Regels voor de verwijdering van asbest moeten daarnaast onafhankelijk van de asbestbranche worden opgesteld. 'Er zouden meer goedkope en veilige saneringsmethoden moeten komen', zegt Wayenberg. 'Daarom mag de gevestigde asbestbranche geen invloed hebben op de toetsing ervan.' In november 2020 nam de Tweede Kamer een motie aan die dit moet bevorderen. De vereniging roept verder verzekeraars die de dekking voor schade aan asbestdaken afbouwen op om deze beperking te schrappen en klanten juist te helpen bij het oplossen van hun asbestproblemen.

Lees meer over asbest

Asbest

Asbest is tot in de jaren tachtig veel in woningbouw gebruikt. Is asbest gevaarlijk of niet? En wat zijn de mogelijkheden als je het wilt laten verwijderen? Over asbest

Asbest

Het verbod op asbest werd opgelegd zonder rekening te houden met de consequenties voor huiseigenaren. Dat moet anders. Lees wat wij hiermee doen