Kennisbank
Wat is waterzijdig inregelen?
Bij waterzijdig inregelen wordt de cv-installatie zo ingesteld dat het cv-water gelijkmatig verspreid wordt over de verwarmingselementen. Dit zorgt er voor dat alle ruimtes in de woning gelijkmatig worden verwarmd. Door waterzijdig in te regelen is de cv-installatie zuiniger in het verbruik en biedt meer comfort, doordat de verschillende ruimtes gelijktijdig op temperatuur komen. Bovendien maken ze vaak minder geluid. Slecht ingeregelde cv-installaties maken vaak suizende geluiden door de te hoge druk in de leidingen.
Bij het waterzijdig inregelen worden (regelbare) ventielen (radiatorkranen) in de toevoerleiding van de verwarmingselementen zo afgesteld dat precies de goede hoeveelheid water door het verwarmingselement stroomt om de ruimte optimaal te verwarmen.
Zo’n ventiel zit meestal achter de radiatorknop of thermostaatknop. Als er geen regelventielen aanwezig zijn moeten deze eerst geplaatst worden.
Het inregelen
Er zijn twee manieren om een cv-installatie waterzijdig in te regelen. Dit kan door temperatuurmeting of door vooraf de inregelventielen in te stellen.
- Door temperatuurmeting
Hierbij wordt gekeken op welke temperatuur het cv-water het verwarmingselement binnen gaat en op welke temperatuur het cv-water het verwarmingselement verlaat. De uitgaande temperatuur moet ongeveer 25 % lager zijn dan binnenkomende temperatuur. Het verschil tussen de binnenkomende en uitgaande temperatuur wordt de delta T genoemd.
- Door vooraf de inregelventielen in te stellen
Het is ook mogelijk om regelbare ventielen te plaatsen. Regelbare ventielen kunnen op verschillende regelstanden ingesteld worden. De regelstanden zijn afhankelijk van de grootte van het verwarmingselement en de instellingen van de installatie. Voor de juiste instelling van de ventielen hebben fabrikanten van inregelventielen tabellen en tools ontwikkeld, waarmee de meeste verwarmingselementen kunnen worden ingeregeld.
Soorten inregelventielen
Er zijn twee soorten inregelventielen in de handel.
- Statische inregelventielen
Bij statische inregelventielen staat de waterdoorlaat op een vaste, vooraf ingestelde stand. Als bijvoorbeeld ergens een radiator wordt dichtgezet zal het cv-water met een hogere druk naar de andere verwarmingselementen stromen. Hierdoor wordt de inregelstand van de overige verwarmingselementen minder optimaal.
- Dynamische inregelventielen
Dynamische inregelventielen passen de waterdoorlaatopening aan, afhankelijk van de druk in het cv-systeem.
Inregelen vloerverwarming
Het inregelen van de vloerverwarming doe je door de regelknoppen van de verschillende vloerverwarmingsgroepen open of dicht te draaien. De vloerverwarming is in balans als de retourtemperatuur van de verschillende groepen gelijk is. De retourtemperatuur is afhankelijk van leidinglengte, hoe langer de leiding hoe meer warmte wordt afgegeven en hoe lager de retourtemperatuur. Als alle leidingen even lang zijn kunnen alle alle leidingen in dezelfde inregelstand staan, omdat ze allemaal dezelfde hoeveelheid warmte afgeven.
Waterzijdig inregelen bestaande woningen
Bij bestaande woningen wordt eerst bekeken welke radiatorkranen aanwezig zijn. Niet alle radiatorkranen zijn instelbaar. Wanneer radiatorkranen niet kunnen worden voorgeregeld, worden deze vaak vervangen door instelbare radiatorkranen. Hiermee kan de maximale hoeveelheid water die door een radiator stroomt nauwkeurig worden begrensd.
Afstellen van de radiatoren
Na de inventarisatie wordt per radiator bepaald hoeveel verwarmingswater nodig is. Radiatoren die dicht bij de cv-ketel of warmtepomp liggen, krijgen vaak meer water dan nodig is, terwijl verder gelegen radiatoren juist te weinig warm water ontvangen. Door de doorstroming per radiator te beperken ontstaat een betere balans in het systeem.
Wanneer vervanging van radiatorkranen niet wenselijk of mogelijk is, kan soms ook worden ingeregeld met behulp van de zichtbare radiatorknop. De knop wordt dan in de juiste stand gezet, waarna de instelling wordt gemarkeerd met een watervaste stift. Aan bewoners wordt uitgelegd dat deze stand de optimale en meest energiezuinige instelling vormt.
Voldoende doorstroming behouden
Bij het waterzijdig inregelen is het belangrijk dat er altijd voldoende water door het verwarmingssysteem kan blijven stromen. Daarom wordt vaak gekozen om één of meerdere radiatoren permanent (gedeeltelijk) open te houden. Bewoners krijgen hierover duidelijke instructies.
Dit voorkomt dat de warmteopwekker, zoals een cv-ketel of warmtepomp, zijn warmte onvoldoende kwijt kan. Wanneer de warmtevraag te klein wordt, kan de installatie vaker aan- en uitschakelen (pendelen), wat ten koste gaat van het rendement en de levensduur.
Optimaliseren van de warmteopwekker
Wanneer het afgiftesysteem is ingeregeld, kunnen ook de instellingen van de cv-ketel of warmtepomp worden geoptimaliseerd. Daarbij wordt vaak:
- De maximale aanvoertemperatuur verlaagd
- Het verwarmingsvermogen afgestemd op het werkelijke afgiftevermogen van de radiatoren
- De circulatiepomp optimaal ingesteld.
Moderne, energiezuinige pompen worden meestal op de automatische regeling gezet. Oudere pompen kunnen vaak op een lagere pompsnelheid worden ingesteld, waardoor het elektriciteitsverbruik afneemt en stromingsgeluiden verminderen.
Wat levert waterzijdig inregelen op?
Een goed ingeregeld verwarmingssysteem kan zorgen voor:
- Een gelijkmatigere warmteverdeling in de woning
- Meer wooncomfort
- Minder stromings- en tikgeluiden
- Een lager gas- of elektriciteitsverbruik voor verwarming
- Een efficiëntere werking van een cv-ketel of warmtepomp.
Vooral bij woningen waar sommige kamers moeilijk warm worden of waar radiatoren dicht bij de ketel veel warmer zijn dan radiatoren verder weg, kan waterzijdig inregelen een duidelijke verbetering opleveren.
Aandachtspunt warmtepompen
Bij woningen met een warmtepomp is voldoende waterdoorstroming extra belangrijk. Warmtepompen werken het meest efficiënt bij lage temperaturen en een continue warmteafgifte. Het volledig dichtzetten van meerdere radiatoren of thermostatische kranen kan de doorstroming sterk beperken en de efficiëntie van de warmtepomp verminderen. Daarom is het belangrijk dat bij het inregelen rekening wordt gehouden met de minimale benodigde waterstroom van het systeem.
Kosten
De kosten hangen af van de grootte van de installatie én of er al regelbare ventielen op de verwarmingselementen zitten.
Het inregelen zelf kost een ervaren monteur ongeveer 4 tot 8 uur. Een installateur rekent € 60 tot € 75 per uur voor een monteur.
Daar komen nog extra kosten bij voor regelbare ventielen als deze nog geïnstalleerd moeten worden. Bovendien moet dan de hele installatie leeg gemaakt worden en na afloop weer gevuld. De werktijd loopt dan al snel op naar 8 uur voor een monteur. Daarmee komt de totale prijs te liggen tussen de € 500 á € 1.500.
Aandachtspunten
- Het is lastig om te zien of een cv-installatie waterzijdig is ingeregeld. De belangrijkste aanwijzing dat een installatie niet goed is ingeregeld is dat er klachten zijn: bijvoorbeeld dat sommige delen van de woning niet of slecht warm worden. Bij twijfel kan een installateur de verschillende ventielen controleren op de juiste afstelling.
Ook borrelende en suizende geluiden zijn aanwijzingen dat de installatie niet goed is ingeregeld. - Bij comfortklachten of klachten dat een deel van de verwarming niet snel genoeg op temperatuur is komt het regelmatig voor dat installateurs de verwarming op een hogere aanvoertemperatuur zetten en/of de pomp van het verwarmingssysteem harder laten draaien. Hierdoor gaat de cv-installatie meer energie verbruiken en de pomp meer stroom verbruiken. Dat is niet nodig als het verwarmingsysteem goed is ingeregeld.
- Het hoogste rendement haalt de cv-ketel als hij niet op het maximale vermogen hoeft te draaien. Bij lagere wordt de warmte uit de rookgassen volledig benut om het cv-water voor te verwarmen. Hier is de werking van een HR-ketel op gebaseerd.
- Ook bij collectieve warmtelevering (stadsverwarming) is het zinvol om waterzijdig in te regelen. Met name bij appartementencomplexen, omdat het dan niet alleen over de verdeling van de warmte in de woning gaat, maar ook om een goede verdeling van de warmte in het hele complex. De VvE kan dit het beste collectief regelen.
- Per 10 maart 2020 is in het Bouwbesluit, voor zowel nieuwbouw (artikel 6.55 lid 2) als bestaande (artikel 6.55a lid 2) woningen, de verplichting opgenomen dat verwarmingssystemen waterzijdig zijn ingeregeld.
In het is de verplichting voor nieuwbouw te vinden in artikel 4.248 lid 2 en bij vervanging van de warmteopwekker bij bestaande bouw in artikel 5.21 lid 2 (verbouw)