Kennisbank

Welk materiaal is het beste voor het vullen van de spouwmuur?

Na-isolatie van de spouwmuur is een effectieve manier om warmteverlies te beperken. De keuze voor het meest geschikte isolatiemateriaal hangt af van de specifieke kenmerken van de spouw en de gevel.

Materiaalkeuze: criteria

• Breedte van de spouw
  Elk materiaal kent een minimale spouwbreedte; onvoldoende breedte geeft kans op onvolledige vulling.
   
• Vervuiling en speciebaarden
  Vervuiling en speciebaarden (ophopingen van uitgeharde metselspecie in de spouw) kunnen het aanbrengen of functioneren van isolatiemateriaal belemmeren. Ze kunnen ervoor zorgen dat het isolatiemateriaal blijft hangen of dat de stroming tijdens het vullen van de spouw wordt verstoord. Om dit risico vooraf goed te kunnen beoordelen, is een endoscopische voorinspectie nodig. Hierbij wordt de spouw met een camera via boorgaten geïnspecteerd op vervuiling en obstakels.
   
• Gevel- en detailkwaliteit
  De kwaliteit van de gevel en aansluitende details is van belang voor een goede werking van de spouw. Aandachtspunten zijn onder andere de staat van het voegwerk, de aanwezigheid van scheuren en open stootvoegen of dilataties (bewuste bewegingsvoegen die uitzetting en krimp van de gevel opvangen). Daarnaast moet worden gecontroleerd of de spouw aan de bovenzijde goed is afgesloten, om ongewenste lucht- en vochtstromen te voorkomen.
   
• Isolatiewaarde
  Lambda-waarden verschillen per materiaal en product. De lambdawaarde (λ-waarde) is een maatstaf voor de warmtegeleidbaarheid van een materiaal. Hoe lager de lambdawaarde, hoe beter het materiaal isoleert.
   
• Vochtbelasting en klimaat
  Kies een isolatiemateriaal dat past bij de (slag)regenbelasting en de poreusheid van het buitenblad (het buitenste, weerbelaste deel van de gevel). De waterdoorlatendheid van het buitenspouwblad is hierbij van groot belang: sterk poreuze of vochtopnemende stenen vergroten het risico op inwatering. In dergelijke situaties is het raadzaam te kiezen voor een isolatiemateriaal dat beter bestand is tegen vocht, zoals PUR.
   
• Assortiment/ervaring uitvoerder
  Omdat bedrijven verschillende systemen gebruiken is het belangrijk te controleren of het werk gecertificeerd wordt uitgevoerd en of er garantie wordt gegeven.
   
• Persoonlijke voorkeur en kosten
  Sommige mensen hebben een persoonlijke voorkeur voor bepaalde producten of willen juist bepaalde producten niet. Verder speelt de kostprijs van het product ook een belangrijke rol.

Minerale wol

Omschrijving:

Minerale wol is een isolatiemateriaal van natuurlijke materialen zoals glas of steen. Deze worden gesmolten en vervolgens gesponnen tot vezels. Bij het vullen van de spouw wordt het materiaal als losse vlokken in de spouw geblazen. Voor spouwmuurvulling wordt zowel glaswol als steenwol gebruikt.

Minimale spouwbreedte:

40mm

Isolatiewaarde:

De lambdawaarde voor minerale wol ligt tussen de 0,030 - 0,040 W/(m·K)

Overige eigenschappen

Minerale wol is onbrandbaar en dampopen. 
Dampopen betekent dat het materiaal waterdamp doorlaat zodat vocht in een constructie kan verdampen en ontsnappen. Daarnaast heeft minerale wol ook goede geluidsisolerende eigenschappen. Bij spouwmuurisolatie is dat meestal wat minder relevant, omdat geluidswering afhankelijk is van de zwakste schakel en dat zijn vaak de kozijnen.

Aandachtspunten:

Minerale wol is bij toepassing als spouwmuurisolatie gevoeliger voor vocht dan veel andere isolatiematerialen. Bij inwatering kan de isolatiewaarde afnemen doordat de wol luchtigheid verliest. Daarom is de poreusheid en regenwerendheid van het buitenspouwblad van groot belang: een sterker wateropnemende of slecht afgewerkte gevel vergroot het risico op vocht en prestatieverlies.

De vezels van minerale wol kunnen makkelijker blijven hangen aan onregelmatigheden in de spouw. Daarom wordt minerale wol bij te smalle spouwmuren niet gebruikt.

EPS schuimparels

Omschrijving:

EPS-parels, ook wel geëxpandeerd polystyreen parels of EPS-korrels genoemd, zijn kleine bolletjes gemaakt van geëxpandeerd polystyreen. Geëxpandeerd polystyreen is een lichtgewicht kunststofschuim dat wordt geproduceerd door polystyreenkorrels te verwarmen en op te blazen met stoom. Voor het vullen van spouwmuren wordt aan de parels een bindmiddel toegevoegd, waardoor ze bij elkaar blijven. Er zijn verschillende soorten EPS parels, namelijk HR, HR+ en HR++. HR en HR+ isolatieparels zijn wit en hebben een lagere isolatiewaarde dan HR++ schuimparels. Dit komt doordat er geen grafiet is toegevoegd tijdens de fabricage. Deze zijn vaak ook goedkoper. Het rendement is wel wat lager. 

Minimale spouwbreedte:

30 mm

Isolatiewaarde:

De lambdawaarde voor EPS-parels ligt tussen de 0,030 - 0,040 W/(m·K)

Overige eigenschappen

EPS-parels zijn vochtbestendig en bieden een goede weerstand tegen schimmels.
EPS-parels zijn net als andere vormen van polystyreen, niet biologisch afbreekbaar. Correcte afvoer en recycling van EPS-materialen zijn daarom essentieel om de impact op het milieu te verminderen.

Aandachtspunten:

Bij gebruik van EPS parels is het belangrijk dat de spouwruimte goed afgesloten is om te voorkomen dat de parels in de natuur terecht kunnen komen.
Problemen met het vrijkomen van deze parels ontstaan vooral als de bovenzijde van de spouw niet is afgesloten. Bijvoorbeeld bij de dakvoet, als de muurplaat de spouwruimte niet goed afdicht, en bij de topgevel, als het dakbeschot de ruimte niet afdicht.
Eigenlijk zouden isolatiebedrijven hierop moeten controleren, maar in de praktijk gebeurt dat lang niet altijd. De controle hierop is helaas ook niet opgenomen in de richtlijnen.

Mogelijk akoestische hinder bij slechte binding.

PUR-schuim

Omschrijving:

PUR-schuim staat voor polyurethaanschuim. Het is een veelgebruikt isolatiemateriaal in de bouwsector vanwege zijn uitstekende isolerende eigenschappen en veelzijdigheid.

PUR-schuim wordt geproduceerd door twee componenten, polyol en isocyanaat, te mengen. Wanneer deze componenten met elkaar in contact komen, reageren ze chemisch en vormen ze een schuimend mengsel dat uithardt tot een isolerend materiaal. Het schuim heeft een celstructuur met gesloten cellen, wat betekent dat de cellen niet met elkaar zijn verbonden en lucht vasthouden voor thermische isolatie.

Minimale spouwbreedte:

30 mm

Isolatiewaarde:

De lambdawaarde voor 0,023 - 0,035 W/(m·K)

Overige eigenschappen

Het belangrijkste kenmerk van PUR-schuim is de uitstekende thermische isolatie. Het heeft een hoge thermische weerstand, waardoor het warmteverlies effectief kan verminderen en energiebesparing kan bieden in gebouwen. PUR-schuim kan worden gebruikt voor isolatie van muren, daken, vloeren en andere structurele elementen.

PUR-schuim heeft ook goede hechtende eigenschappen, waardoor het naadloos kan worden aangebracht en zich aanpast aan verschillende oppervlakken en vormen. Dit maakt het ideaal voor isolatie van moeilijk bereikbare of onregelmatige ruimtes. Het kan in de spouw worden aangebracht door middel van spuiten.

Aandachtspunten:

Het gebruik van PUR-schuim heeft enkele aandachtspunten. Bij de installatie moet men ervoor zorgen dat de componenten correct worden gemengd en aangebracht. Bij onjuiste menging of onvoldoende uitharding vermindert het isolerend vermogen. Bovendien kan PUR-schuim brandbaar zijn en kan het bij verbranding giftige dampen vrijgeven. 

Het is belangrijk om de installatie van PUR-schuim over te laten aan ervaren professionals die bekend zijn met de juiste toepassingstechnieken en veiligheidsmaatregelen. Het naleven van de relevante bouwvoorschriften en richtlijnen is essentieel om de veilige en effectieve toepassing van PUR-schuim te waarborgen. Menging van de verschillende stoffen wordt meestal, in tegenstelling tot UF-schuim, computergestuurd gedaan.

Vanwege het mogelijk vrijkomen van giftige dampen bij verkeerde menging moet bij het aanbrengen van PUR-schuim onder vloeren in de kruipruimte van een woonfunctie tijdens het aanbrengen en twee uur na afloop van de werkzaamheden geen andere personen aanwezig zijn dan de personen die de PUR aanbrengen. Ook moet de kruipruimte tijdens het aanbrengen voldoende geventileerd worden (BBL artikel 7.22a). Uitvoerende personen zijn verplicht om beschermende kleding te dragen.

Ook bij het aanbrengen van PUR-schuim in spouwmuren wordt vaak geadviseerd om tijdens het aanbrengen en 2 uur daarna de woning niet te betreden. Bij gevoelige personen kan langer geadviseerd worden, tot 24 uur.

UF-schuim

Omschrijving:

UF-schuim staat voor Ureum-Formaldehyde schuim.
UF-schuim wordt geproduceerd door ureum en formaldehyde te mengen in aanwezigheid van een katalysator en water. Het mengsel begint te schuimen en vormt een dicht schuim met gesloten cellen. Het schuim kan worden gespoten of gegoten in holle ruimtes, zoals in een spouwruimte.

Minimale spouwbreedte:

40 mm

Isolatiewaarde:

De lambdawaarde (λ-waarde) is een maatstaf voor de warmtegeleidbaarheid van een materiaal. Hoe lager de lambdawaarde, hoe beter het materiaal isoleert.

De lambdawaarde voor UF-schuim ligt tussen de 0,025 - 0,035 W/(m·K)

Overige eigenschappen

Het schuim hardt uit en vormt een isolerende laag met goede thermische eigenschappen. Het biedt ook enige geluidsisolatie, waardoor het bijdraagt aan een verbeterd comfortniveau in gebouwen. UF-schuim heeft een hoge thermische weerstand, wat betekent dat het effectief warmteverlies kan verminderen en energie kan besparen.

Aandachtspunten:

Vanwege klachten over gezondheidsproblemen wordt op dit moment ReplaceWithServiceCall(7555,'Actualiteit');afgeraden om UF-schuim toe te passen.
UF-schuim kan bij de productie formaldehyde vrijgeven, een stof die bekend staat om zijn potentieel schadelijke effecten op de gezondheid, zoals irritatie van de luchtwegen en allergische reacties. Daarom is het belangrijk dat het schuim met de juiste mengverhouding wordt aangebracht. De apparatuur voor het mengen van de stoffen is vaak eenvoudiger dan de computergestuurde apparatuur voor PUR-schuim, waardoor het risico op verkeerde mengverhoudingen groter is. Dit leidt zo nu en dan nog steeds tot een slechte kwaliteit, zoals verpulverd of uitgezakt isolatiemateriaal.  

Het is raadzaam om bij het gebruik van UF-schuim professionele installateurs in te schakelen om ervoor te zorgen dat het materiaal op een veilige en effectieve manier wordt gebruikt.

Overige materialen

Naast bovengenoemde materialen worden sporadisch nog andere materialen in spouwmuren aangebracht. Bijvoorbeeld gesiliconisseerde perlitekorrels. Omdat deze zelden worden toegepast zijn deze niet verder uitgewerkt. 

Voor isolatieschuim worden regelmatig andere benamingen gebruikt, maar gaat het vaak wel om UF-schuim of PUR-schuim. Bijvoorbeeld EnveriFoam is een merk UF-schuim. 

Aandachtspunten

• Bij de keuze van het isolatiemateriaal is de waterdoorlatendheid van het buitenspouwblad (buitenmuur) belangrijk. Laat de keuze van het geschikte isolatiemateriaal over aan een gespecialiseerd bedrijf en vraag deze om garantie. 
• Isolatiemateriaal voor de spouw moet voldoen aan strenge eisen, zoals maximale vochtopname, krimpgedrag en weerstand tegen schimmels.
• Door het isoleren van de spouw verdwijnen ook kieren in de gevel, waardoor er minder lucht door de woning stroomt.
  Bij onvoldoende luchtstroming kunnen vochtproblemen ontstaan. Zorg daarom voor voldoende ventilatie, bijvoorbeeld door ramen te openen of door voldoende ventilatieroosters te plaatsen.
• Na het vullen van de spouwmuur is het risicovol om de buitenmuur te schilderen. 
  Elke verflaag vermindert het ademend vermogen van de gevel, waardoor vocht kan ophopen in de gevel. Mineraalverf kan vanwege zijn grotere ademende vermogen soms een oplossing zijn. Laat je goed voorlichten.
• Laat het vullen van de spouw uitsluitend uitvoeren door isolatiebedrijven die een certificering hebben voor het gebruikte materiaal en methode. De materialen zijn dan uitgebreid getest en de bedrijven worden dan steekproefgewijs gecontroleerd door een onafhankelijke certificerende instantie.

Hoe nu verder

• Energie beparen: tips en informatie 
• VerbeterJeHuis (MilieuCentraal): hoe kun je het huis verbeteren, wat kosten de maatregelen en wat leveren ze op?
• Zoek je energielabel (MilieuCentraal)
• E-book-spouwmuurisolatie (Vereniging Eigen Huis)