Al zeven jaar op zoek naar stabiliteit

Het verhaal van Ranny van Raaij

Toen Ranny van Raaij in 2011 met zijn gezin hun woning in Lingewaard betrok, voelde het meteen goed. “Het was een fijn huis, en dat is het nog steeds,” zegt hij. Maar in 2018 veranderde er iets. De extreme droogte van dat jaar liet scheuren achter in de muren, zowel buiten als binnen. “In het begin dacht ik: het ziet er niet mooi uit, maar dat repareer ik wel. Alleen toen die scheuren steeds terugkwamen, besefte ik: er is meer aan de hand, dit huis beweegt.”

Wat begon als een cosmetisch ongemak, groeide uit tot een structureel probleem. “Ik vulde een scheur en dacht dat het opgelost was, maar een paar maanden later stond de scheur weer open.” Ranny’s huis, een voormalige arbeiderswoning uit 1900, is in de loop der jaren uitgebreid met verschillende aanbouwen en funderingstypes. “Iedereen heeft wel iets aangebouwd, en dat maakt het complex. Verschillende delen van het huis reageren anders op de bodem.”

Krimp en zwel

De huizen in zijn buurt hebben een ondiepe fundering, zonder diepe palen. “Dat leek toen voldoende, maar nu blijkt de ondergrond te bewegen. En daarmee onze huizen.” De oorzaak? Krimp en zwel van kleigrond door wisselende vochtigheid. “Ik heb een agrarische achtergrond, dus ik wist wel dat klei werkt. Maar dat het zo’n impact kon hebben op een woning, had ik nooit gedacht.”

In 2020 verbouwde Ranny zijn huis. Alles was netjes afgewerkt, maar sindsdien zijn er weer talloze scheuren bijgekomen. “Sommige zijn door en door, niet zomaar haarscheurtjes. Het stopt niet. Dat is wat me zorgen baart. Ik kan er goed in wonen, maar het is niet mooi en het geeft een vervelend gevoel. Ik kom niet van de scheuren af en dat heeft invloed op de waarde van het huis.” Volgens Ranny is funderingsschade niet alleen een technisch probleem. “Je hebt drie soorten schade: technisch, emotioneel en financieel. Die scheur in je muur is vervelend, maar als je weet dat hij je tienduizenden euro’s kan gaan kosten, dan hakt dat erin. En niemand kan je precies zeggen wat je moet doen.”

Onzekerheid

Wat Ranny het meest frustreert, is de onzekerheid. “Er is geen duidelijke oplossing. Ik kan een bedrijf bellen en een nieuwe fundering laten aanbrengen, maar dat kost tussen de 50 en 100 duizend euro. En dan weet ik nog niet of die oplossing werkt.” Bovendien deelt hij een tussenmuur met de buurman. “Als ik iets doe en hij niet, wat gebeurt er dan met het hele gebouw?”

Bewonersplatform

In zijn zoektocht naar antwoorden kwam Ranny in contact met andere bewoners die met dezelfde problemen kampen. “Via een lokaal krantje las ik over een bewonersplatform. Ik ben me erin gaan verdiepen en heb me aangesloten. Daar bleek: ik ben niet de enige. Er zijn hier tientallen huizen met schade, en het aantal meldingen is sinds 2018 explosief gestegen.” Het platform organiseert informatieavonden en schakelt experts in. “Maar laten we eerlijk zijn: dit is werk dat de overheid zou moeten doen. Wij zijn geen ingenieurs en geen beleidsmakers. We zijn bewoners die noodgedwongen in actie komen.” Ranny volgde zelfs een cursus over funderingsschade bij het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF). “Niet dat ik daar direct een oplossing uit haalde, maar ik kreeg wel meer inzicht in wat er onder de grond gebeurt.” De gemeente Lingewaard toont betrokkenheid, maar ook daar ontbreekt een pasklare aanpak. “Ze doen wat ze kunnen, maar ook zij zijn zoekende.” 

Stabiliseren

Ranny en medebewoners van Lingewaard zijn al zeven jaar op onderzoek uit, maar weten nog steeds niet wat ze concreet kunnen doen. Een mogelijke aanpak waar hij nu op hoopt, is het stabiliseren van de vochtigheid onder zijn woning. “Als je de bodem vochtig kunt houden, voorkom je krimp en zwel. Dan blijft de grond stabiel en beweegt je huis niet meer.” Maar dat blijkt makkelijker gezegd dan gedaan. “Een tuinslang in de tuin leggen helpt niet. Je moet echt gaan testen wat werkt.” Binnen het bewonersplatform ontstond daarom het idee om proeftuinen op te zetten, maar dat kost geld. Veel geld. “We lobbyen bij KCAF en RVO voor financiering. Veel bewoners willen meedoen, maar zodra het duizenden euro’s kost, haakt men af. En dat is logisch. Je vraagt mensen om mee te betalen aan een maatschappelijk probleem, zonder garantie dat het helpt voor hun eigen huis.”

Wat het extra wrang maakt: huiseigenaren zijn wettelijk verantwoordelijk voor de grondwaterstand onder hun woning, terwijl ze daar in de praktijk geen invloed op hebben. “De waterschappen regelen dat. Dus je bent verantwoordelijk voor iets waar je niks aan kunt doen. Dat is absurd.”

Wakker worden

De landelijke overheid begint langzaam wakker te worden, merkt Ranny. “We hebben goede contacten met KCAF en RVO. Banken denken inmiddels ook mee. Ze kijken naar producten om mensen met funderingsproblemen te helpen. Dat was twee jaar geleden ondenkbaar.” Maar het gaat traag. “Zonder geld en mankracht komen we nergens.”

Wat Ranny hier eigenlijk zegt, is glashelder: dit is geen taak voor bewoners. De overheid moet volgens hem veel meer regie nemen. “We doen dit omdat niemand anders het doet. Maar het zou de overheid moeten zijn die dit oppakt. Die moet zorgen voor regie, financiering en een landelijke aanpak. Wij zijn nu met iets bezig dat veel groter is dan onze eigen huizen. Maar we doen het in onze vrije tijd, zonder middelen, zonder mandaat. Dat is niet vol te houden. En de oplossing hebben we nog steeds niet gevonden.”

Lees meer verhalen van huiseigenaren met funderingsproblemen