Regenwater opvangen in de tuin

Nederlandse tuinen zijn meestal niet ingericht om grote hoeveelheden water in één keer op te slaan. Vaak wordt het regenwater direct afgevoerd via het gemeenteriool. Bij zware regenbuien kan het riool overlopen. Daardoor komen straten onder water te staan en kan het water naar woningen terugstromen. Om dit te voorkomen kun je regenwater opvangen in de tuin. Regenwater opvangen kan op verschillende manieren.

Wat past bij jouw situatie?

Niet elke oplossing werkt in elke tuin. In een kleine tuin of op een balkon kom je vaak al een heel eind met een regenton. Heb je meer ruimte, dan kun je regenwater ook de tuin in laten lopen door je regenpijp af te koppelen. In grotere tuinen of bij structurele wateroverlast zijn infiltratiesystemen of een ondergrondse tank een optie om te overwegen.

Drie manieren van regenwater opvangen

Regenwater opvangen kan op verschillende manieren. De meest voorkomende zijn een regenton, een ondergrondse tank of een infiltratiesysteem dat het water in de bodem laat wegzakken. Welke oplossing geschikt is, verschilt per tuin.

1. Regenton

Een regenton is de meest toegankelijke manier om water op te vangen. Het water van je dak wordt via de regenpijp naar de ton geleid en kun je daarna gebruiken voor je tuin of schoonmaakklussen. Regenwater is zacht en bevat weinig kalk, wat prettig is voor planten en bijvoorbeeld het wassen van ramen.

Om een regenton goed te laten werken, is het vooral belangrijk dat je hem op de juiste plek zet en goed gebruikt.

Tips voor plaatsen en gebruiken van een regenton

• Zet de ton op een stevige, vlakke ondergrond (gevuld kan hij honderden kilo’s wegen)
• Plaats hem bij voorkeur helemaal of deels in de schaduw om algengroei te beperken
• Gebruik een bladvanger of filter in de regenpijp om verstopping te voorkomen
• Zet eventueel de ton iets verhoogd, zodat je met het kraantje op de goede hoogte er een gieter onder kunt vullen
• Zorg voor een overloop, zodat overtollig water weg kan 

Goed onderhoud en gebruik van de regenton

• Maak de binnenkant van de ton 1 à 2 keer per jaar schoon (zonder zeep) 
• Verwijder bladeren en vuil uit de filter
• Controleer het kraantje op verstopping of lekkage
• Gebruik het water regelmatig zodat het niet te lang blijft staan en de ton soms ook helemaal leeg is

Onderhoud van de regenton voor de winter

• Leeg de ton vóór de eerste vorst
• Zet eventueel het kraantje open
• Sluit de toevoer van het regenwater af als je een vulautomaat hebt

3. Infiltratiesysteem

Een infiltratiesysteem vangt regenwater op en laat het langzaam in de bodem zakken. Dit kan met infiltratiekratten of buizen die onder de grond liggen. Het water loopt door kleine gaatjes de buis of het krat uit. Daarna sijpelt het, heel langzaam, de bodem in. Daarmee voorkom je wateroverlast en help je het grondwater aan te vullen. Je kunt de infiltratiekrat ook koppelen aan je regenton. Zit je regenton vol, dan loopt het overtollige water de infiltratiekrat in.

Of dit goed werkt, hangt sterk af van je tuin. Vooral de bodemsoort en de ligging spelen een belangrijke rol.

Wanneer werkt een infiltratiesysteem goed?

• bij zandgrond of een goed doorlatende bodem
• als er voldoende afstand is tot de woning 

Wanneer is een infiltratiesysteem minder geschikt?

• bij klei- of veengrond
• bij een hoge grondwaterstand
• als het systeem te dicht bij de woning ligt 

Het is belangrijk om vooraf te controleren hoe snel water in jouw bodem wegzakt. Dat voorkomt dat je een systeem aanlegt dat uiteindelijk niet goed werkt. Dit test je zo: graaf een gat van ongeveer 30 centimeter diep en vul het met water. Zakt het water binnen een half uur weg, dan is de bodem goed doorlatend. Blijft het uren staan, dan is infiltratie lastiger en is het verstandig om advies in te winnen.

Lees meer over het infiltratiesysteem op MilieuCentraal.

Regenpijp afkoppelen

Naast het opvangen van water kun je er ook voor kiezen om je regenpijp af te koppelen van het gemeenteriool. Het regenwater stroomt dan niet meer naar het riool, maar direct je tuin in. Dat helpt om piekbelasting bij hevige buien te verminderen en voorkomt dat je tuin snel uitdroogt. Het water kun je bijvoorbeeld naar een border, gazon, grindput of een verlaagde plek in de tuin leiden, zodat het rustig kan wegzakken.

Dit is een relatief eenvoudige maatregel, maar werkt alleen goed bij de juiste omstandigheden. In een groene tuin met een doorlatende bodem kan het water meestal goed weg. In een volledig betegelde tuin of bij zware kleigrond kan het juist blijven staan en voor overlast zorgen.

Zorg voor een groene tuin

Beplanting 

Kies voor zo min mogelijk stenen in de tuin. Door de verharding kan bij zware regenval het regenwater niet weg, waardoor je wateroverlast krijgt. Bovendien zorgt een kale, harde bodem ervoor dat de bodem sneller uitdroogt. Beplanting houdt water vast en verbetert het infiltratievermogen van de bodem. Ook is een groene tuin beter voor het milieu en de biodiversiteit. 

Groendak   

Een groendak beperkt de overlast van water doordat het dak 60 tot 80 procent meer regenwater vasthoudt. Een groen dak filtert naast vervuild regenwater ook fijnstof en CO2 uit de omgevingslucht. Ook isoleert zo'n dak in de winter goed en houdt het de woning in de zomer koeler.     

Groene erfafscheiding 

Kies voor hagen en/of struiken in plaats van een houten schutting. De bladeren ervan helpen het water te verdampen en zorgen voor een betere doorworteling van de ondergrond, waardoor de bodem het regenwater beter opneemt. Ook kun je rekken plaatsen die je kunt laten begroeien.  

Geveltuintje 

Verwijder een rij tegels langs gevel van het huis. Dit zorgt ervoor dat het water dat van de gevel stroomt in de grond kan zakken. Plaats je klimplanten in de geveltuin, dan blijft het begroeide deel van de gevel in de zomer koel.  

Waterdoorlatende paden, bestrating of vlonders  

Wil je je tuin anders inrichten dan alleen met planten? Er zijn verschillende opties die zowel praktisch als waterdoorlatend zijn:

1. Halfverharding: Je kunt gaan voor natuurlijke materialen zoals cacaodoppen, houtsnippers of boomschors. Deze moet je wel af en toe bijvullen. Voor plekken waar je veel loopt of zit, zijn steenachtige materialen zoals grind, steenslag of schelpen vaak handiger.
2. Houten vlonders: Met vlonders creëer je een gezellige terrassfeer en het water kan nog steeds de grond in zakken. 
3. Waterdoorlatende bestrating: Heb je een oprit of parkeerplaats nodig? Denk dan eens aan speciale klinkers of grasbetontegels. Ze zijn sterk genoeg voor je auto en laten toch water door.

Subsidie voor regenwater opvangen

In sommige gemeenten kun je subsidie krijgen voor het opvangen van regenwater. Bijvoorbeeld voor een regenton, het afkoppelen van je regenpijp of het vergroenen van je tuin. Daarmee willen gemeenten wateroverlast verminderen en het riool ontlasten.

De hoogte van de subsidie verschilt per plaats. Vaak gaat het om een deel van de kosten of een vast bedrag per maatregel. Voor een regenton krijg je bijvoorbeeld meestal enkele tientjes tot een paar honderd euro terug. Voor het afkoppelen van je regenpijp kan de vergoeding afhangen van het aantal vierkante meters dak dat je loskoppelt.

Soms kun je ook subsidie krijgen via je waterschap. In sommige gevallen kun je deze regelingen combineren.

Wil je weten wat er mogelijk is in jouw gemeente? Kijk op de Groene Subsidiewijzer van Milieu Centraal en vul je postcode in.

Meer informatie 

• Tips van MilieuCentraal over een groene tuin.
• Tips van het Rode Kruis om wateroverlast in en rondom je huis te voorkomen.
• Tips van Vitens over water opvangen in de tuin.
• Kijk op de Groene Subsidiewijzer of je gemeente subsidie geeft voor groene maatregelen.