Testament bij samenwonen
Samenwonende partners zonder huwelijk zijn niet automatisch elkaars erfgenaam, ook niet met een samenlevingscontract. Wie wil dat de partner bij overlijden het vermogen erft, moet dit vastleggen in een testament.
Zelf bepalen wat met je huis en vermogen gebeurt
Je partner als erfgenaam opnemen
Bepaal wie jouw nalatenschap afwikkelt
Wat zijn de risico's van samenwonen zonder testament?
- Je partner erft niet automatisch. Woon je samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap? Dan is je partner volgens de wet geen erfgenaam. Zonder testament gaat jouw nalatenschap naar je wettelijke erfgenamen, zoals kinderen, ouders, broers of zussen. Ook je aandeel in een gezamenlijke woning maakt deel uit van de nalatenschap.
- Een verblijvingsbeding regelt niet alles. Sommige samenwoners hebben een verblijvingsbeding afgesloten. Daarmee leg je bepaalde afspraken vast voor na een overlijden. Dit is echter niet hetzelfde als een testament. Het kan daarom verstandig zijn om te laten controleren welke zaken wel en niet geregeld zijn.
- Je partner is afhankelijk van de wettelijke erfgenamen. Zonder testament erven jouw wettelijke erfgenamen, zoals ouders, broers of zussen. Als je partner hun erfdeel niet kan uitkopen, kan het zelfs nodig zijn om de woning te verkopen. Met een testament leg je vast dat jouw nalatenschap terechtkomt bij de persoon voor wie deze bedoeld is.
Wat gebeurt er bij dementie of ernstige ziekte?
Wanneer je zelf niet meer kan beslissen door bijvoorbeeld dementie, ziekte of een ongeval, heeft je partner zonder een levenstestament geen bevoegdheid om namens jou te handelen. Je partner kan via de kantonrechter toestemming vragen om namens jou financiële beslissingen te mogen nemen. Voor financiële beslissingen en uitgaven van meer dan € 2.000 is toestemming van de kantonrechter vereist. Daarnaast moet jaarlijks rekening en verantwoording aan de kantonrechter worden afgelegd.
Samenlevingscontract en testament: wat heb je nodig?
Wist je dat je zonder testament en samenlevingscontract geen recht hebt op de verhoogde vrijstelling? Je wordt na 5 jaar samenwonen als elkaars fiscaal partner (samenwonend partner) gezien, maar dit betekent niet dat je elkaars erfgenaam bent.
| Onderwerp | Samenlevingscontract | Testament |
| Partner | Beschermt je partner tijdens leven | Beschermt je partner na overlijden |
| Gezamenlijke spullen | Regelt de verdeling van gezamenlijke inboedel. | Regelt ook privébezittingen en vermogen. |
| Woning | Geeft het recht om in het huis te blijven. | Geeft de mogelijkheid om je partner eigenaar te maken van het huis en het vermogen. |
| Erfbelasting | Zonder testament geen invloed op erfbelasting. | In combinatie met een samenlevingsovereenkomst is de vrijstelling voor een partner € 828.035 (2026). |
| (Stief)kinderen | Regelt niets voor (toekomstige) kinderen. | Regelt voogdij en bescherming van het erfdeel. |
Vanaf welk bedrag betaal je erfbelasting?
De hoogte van de erfbelasting wordt bepaald door de hoogte van de erfdelen en de relatie van je erfgenamen tot jou. Er geldt een vrijstelling voor de erfbelasting. Is de waarde van het erfdeel minder dan die grens, dan betalen je erfgenamen geen erfbelasting.
| Je bent | Jouw vrijstelling in 2026 |
| Echtgenoot, geregistreerd partner, of *samenwonend partner. | € 828.035 |
| Kind, pleegkind, stiefkind of kleinkind | € 26.230 |
| Bepaalde zieke en gehandicapte kinderen | € 78.671 |
| Ouders | € 62.110 |
| Overige erfgenamen (Bijv. broer/zus, achterkleinkind of vriend) | € 2.769 |
*Je bent pas samenwonend partner als je een samenlevingscontract hebt of als je minimaal 5 jaar samenwoont.
Wat als je zelf geen beslissingen meer kan nemen?
In een levenstestament leg je vast wie voor jou beslissingen mag nemen als je dat zelf niet meer kunt. Ben je - alleen of samen - eigenaar van een woning, dan kan wilsombekwaamheid, zoals een coma na ongeval of dementie grote gevolgen hebben. Denk aan de volgende situaties:
- Zonder levenstestament kan de woning niet meer verkocht worden als de eigenaar of één van de eigenaren wilsonbekwaam wordt.
- Veranderingen in je hypotheek, zoals het kiezen van een nieuwe rentevastperiode of het oversluiten van de hypotheek tegen een voordeligere rente, kun je niet zonder levenstestament doorvoeren bij wilsonbekwaamheid.
"Zonder levenstestament heb je toestemming van de kantonrechter nodig voor financiële beslissingen boven €2.000. Dit kan maanden duren. Ook moet je jaarlijks een overzicht aanleveren met alle inkomsten, uitgaven, bezittingen en schulden."
Veelgestelde vragen
Zekerheid begint met een goed gesprek
Als je samenwoont met je partner, is het belangrijk om je wensen goed vast te leggen, zodat je partner en jij goed achterblijven. De adviseurs van Vereniging Eigen Huis helpen je om alles goed te regelen, zodat je nabestaanden niet voor verrassingen komen te staan. Plan een gratis oriëntatiegesprek en ontdek wat mogelijk is voor jouw situatie.
Plan een gesprekDaarom kiezen leden voor Eigen Huis Testamentadvies
Cijfers
(Levens)testamenten
In 2025 zijn er in Nederland 591.386 notariële akten op het gebied van familierecht gepasseerd.
Testamenten
In 2025 zijn er 354.820 testamentaktes gepasseerd in Nederland. Dat is 49% meer dan in 2015.
Levenstestamenten
In 2025 zijn er 236.566 levenstestamentaktes gepasseerd in Nederland. Dat is 381% meer dan in 2015.