Wist je dat bij samenwonen zonder testament je niet elkaars erfgenaam bent? Bij het overlijden van een van de partners bepaalt de wet wie de eigenaar wordt van jouw deel van de woning en dat is niet je partner.

Waarom een samenlevingscontract alleen niet genoeg is

Veel nieuwe huiseigenaren denken dat alles geregeld is met een samenlevingscontract of een verblijvensbeding. Dit is een misverstand.

• Schoonfamilie is erfgenaam: Erfgenamen worden bepaald volgens het wettelijk erfrecht. Zonder testament zijn echtgenoten en geregistreerde partners volgens de wet geen erfgenamen van elkaar. Jouw aandeel in het huis & vermogen gaat bij overlijden direct naar je ouders/kinderen of broers/zussen.
• Gedwongen verkoop: Als je partner de wettelijke erfgenamen niet kan uitkopen, is er een grote kans dat je partner het huis moet verkopen. 
• Erfbelasting: Zonder een testament gaat jouw deel van het huis en vermogen waarschijnlijk naar je ouders. Zij kunnen slechts € 62.110 belastingvrij erven en moeten over de rest van de erfenis 30% tot 40% erfbelasting betalen. Bij broers of zussen is de vrijstelling slechts € 2.769 (2026). Met een testament kun je zelf bepalen wie jouw deel van het huis en vermogen krijgt.

Samenlevingscontract en testament: wat heb je nodig? 

Wist je dat je zonder testament en samenlevingscontract geen recht hebt op de verhoogde vrijstelling? Je wordt na 5 jaar samenwonen als elkaars fiscaal partner (samenwonend partner) gezien, maar dit betekent niet dat je elkaars erfgenaam bent.

Onderwerp	Samenlevingscontract	Testament
Partner	Beschermt je partner tijdens leven	Beschermt je partner na overlijden
Gezamenlijke spullen	Regelt de verdeling van gezamenlijke inboedel.	Regelt ook privébezittingen en vermogen.
Woning	Geeft het recht om in het huis te blijven.	Geeft de mogelijkheid om je partner eigenaar te maken van het huis en het vermogen.
Erfbelasting	Zonder testament geen invloed op erfbelasting.	In combinatie met een samenlevingsovereenkomt is de vrijstelling voor een partner € 828.035 (2026).
(Stief)kinderen	Regelt niets voor (toekomstige) kinderen.	Regelt voogdij en bescherming van het erfdeel.

Vanaf welk bedrag betaal je erfbelasting?

De hoogte van de erfdelen en de relatie van je erfgenamen tot jou bepalen hoeveel erfbelasting je erfgenamen moeten betalen. Er geldt een vrijstelling voor de erfbelasting. Is de waarde van het erfdeel minder dan die grens, dan betalen je erfgenamen geen erfbelasting. Overwaarde van een woning is ook onderdeel van de erfenis. 

Je bent	Jouw vrijstelling in 2026
Echtgenoot, geregistreerd partner, of *samenwonend partner.	€ 828.035
Kind, pleegkind, stiefkind of kleinkind	€ 26.230
Bepaalde zieke en gehandicapte kinderen	€ 78.671
Ouders	€ 62.110
Overige erfgenamen (Bijv. broer/zus, achterkleinkind of vriend)	€ 2.769

^{*Je bent pas samenwonend partner als je een samenlevingscontract hebt of als je minimaal 5 jaar samenwoont.}