9 conclusies over de thuisbatterij

Leestijd: 7 minuten

De thuisbatterij staat steeds meer in de belangstelling. Zonnepaneeleigenaren zijn vanwege afschaffing van de salderingsregeling op zoek naar manieren om hun zonnestroom op te slaan. Daarnaast zijn er steeds meer toepassingen waarvoor je geen zonnepanelen nodig hebt. Zo kun je met een thuisbatterij handelen op verschillende energiemarkten. Sommige aanbieders hiervan beloven gouden bergen. Reden voor Vereniging Eigen Huis om in de praktijk te testen wat de thuisbatterij écht voor huiseigenaren kan betekenen. In het najaar van 2024 plaatste zij bij 13 van haar leden zo’n batterij. Het gaat om accu’s van verschillende leveranciers: Bliq, Solar Concept en Charged. Deelnemers gebruiken hun batterij op verschillende manieren: sommige alleen om zonnestroom op te slaan, andere ook om te handelen. Afgelopen jaar deelden zij hun ervaringen met Vereniging Eigen Huis. Onderzoeksbureau CE Delft analyseerde hun energieverbruik. Na ruim een jaar testen zijn dit de belangrijkste conclusies:

De thuisbatterij-test is onderdeel van ons Energielab, waarin wij nieuwe producten en diensten op het gebied van energie en verduurzaming testen.

Pim van Daatselaarprojectmanager energieopslag Vereniging Eigen Huis

1. Verbruik eigen zonnestroom stijgt met zo’n 30%

Ten eerste blijkt uit de test dat zonnepaneeleigenaren dankzij een thuisbatterij zo’n 30% meer van hun zonnestroom zelf gebruiken. Toegegeven, helemaal nieuw is dat niet. Uit eerdere onderzoeken kwamen vergelijkbare cijfers. Deze test bevestigt die dus én geeft een gedetailleerder beeld. Zo blijkt het percentage waarop gezinnen uitkomen sterk te verschillen. Twee gezinnen in de test gebruiken hun batterij alleen om eigen zonnestroom op te slaan. In de volgende tabel zie je hoe hun eigen verbruik eruitziet mét en zónder thuisbatterij:

2. Daardoor daalt de energierekening…

Na afschaffing van het salderen betekent dat lagere energiekosten. Immers: hoe meer zonnestroom je zelf verbruikt, hoe minder je hoeft te kopen van je energieleverancier. Gezin 1 zou € 350 euro per jaar goedkoper uit zijn met thuisbatterij — gebaseerd op de energieprijzen van afgelopen jaar maar dan zonder salderen. Voor gezin 2 is dat € 947. Een flinke besparing dus. Goed om te beseffen is wel dat deze het verlies door afschaffing van de salderingsregeling niet helemaal opvangt.

3. …maar terugverdientijd blijft onzeker

Het is mogelijk dat je een thuisbatterij terugverdient, maar dit is niet zeker. Een thuisbatterij gaat 10 tot 15 jaar mee. CE Delft schat de terugverdientijd voor deze twee huishoudens — die hun batterij dus alleen gebruiken om eigen zonnestroom op te slaan — als volgt:

• Gezin 1: 10-22 jaar.
• Gezin 2: 6,5-14 jaar.

Die variatie heeft te maken met de onzekerheid op de energiemarkten. Als de energieprijzen dalen, kan je met een thuisbatterij minder besparen en stijgt de terugverdientijd.

Naast de energieprijzen zijn er trouwens nog andere factoren die van invloed zijn op de terugverdientijd, maar niet zijn meegenomen in deze berekening. Bijvoorbeeld: 

• De prijs van de thuisbatterij. CE Delft heeft gerekend met € 3.500 voor een van 5 kWh en € 6.000 voor een van 10 kWh. Je kan ze voor minder, maar zeker ook voor meer kopen. Bovendien zou het zo maar kunnen dat de prijzen van thuisbatterijen verder gaan dalen.
• Netbeheerkosten. Nu betaal je een vast bedrag aan netbeheerkosten, in de toekomst ga je mogelijk per kWh betalen. Dan kan je juist meer besparen op je energiekosten met een batterij.

4. Met een thuisbatterij word je meer, maar niet helemaal zelfvoorzienend

Als je je weleens hebt verdiept in de thuisbatterij, weet je waarschijnlijk: met zonnepanelen en een thuisbatterij word je minder afhankelijk van je energieleverancier, maar niet helemaal onafhankelijk. Dat komt doordat zonnepanelen in de winter heel weinig stroom opwekken, waardoor je alsnog elektriciteit moet afnemen van je energieleverancier. In de zomer wekken ze vaak meer op dan in een batterij past, waardoor je alsnog stroom teruglevert.

Ook hierover levert deze test extra informatie op. De gezinnen die hun batterij alleen gebruikten om zonnestroom op te slaan, kenden ’s zomers periodes waarin ze geen stroom van hun energieleverancier hoefden af te nemen. De batterij laadde overdag op met eigen zonnestroom. Hier kwamen ze vervolgens de hele nacht mee door. Toch waren er zelfs midden in de zomer nog dagen waarop ze netstroom moesten afnemen. Dat kan komen doordat het bewolkt was of ze meer stroom verbruikten dan normaal. Andersom sloegen ze ’s winters de meeste zonnestroom op in hun batterij, maar waren er toch een paar dagen waarop ze stroom terugleverden.

5. Opbrengsten door handelen staan onder druk

Naast zonnestroom opslaan kan je met een thuisbatterij handelen in elektriciteit. Dit kan op twee manieren:

• Day-ahead-markt. Hiervoor heb je een dynamisch energiecontract nodig, waarbij de stroomprijs elk uur of zelfs elk kwartier verandert. De batterij laadt op met netstroom wanneer de stroomprijs laag is. Hij levert deze aan de woning of verkoopt zelfs weer aan de energieleverancier wanneer de prijs hoog is.
• Onbalansmarkt. Hierbij gebruikt de aanbieder de batterij tegen een vergoeding om vraag en aanbod op het stroomnet in balans te houden door te laden of juist te ontladen als daar behoefte aan is.

De deelnemers die handelden, waren afgelopen jaar goedkoper uit — tot 900 euro bij een gezin met een batterij van 20 kWh. Maar CE Delft waarschuwt dat deze opbrengsten door verschillende factoren afnemen:

• De inkomsten op de onbalansmarkt nemen af doordat thuisbatterijen steeds meer concurrentie krijgen van grotere batterijen. Dat was tijdens deze test al te zien.
• De inkomsten op beide markten zullen dalen door afschaffing van het salderen in 2027. Dat zit als volgt: nu betaal je namelijk alleen energiebelasting over het aantal kWh dat je netto hebt afgenomen (het aantal afgenomen kWh min het aantal teruggeleverde kWh). Vanaf 2027 betaal je belasting over álle afgenomen stroom.

Wij verwachten dat de opbrengsten op de day-ahead-markt met zo’n twee derde afnemen door het afschaffen van de salderingsregeling. Dit geldt als je de stroom uit de batterij ook weer verkoopt aan je energieleverancier, niet wanneer je deze uitsluitend zelf verbruikt.

Lucas van Cappellenthemaleider elektriciteit CE Delft

6. Meest rendabele toepassing

Een combinatie van zonnestroom opslaan en opladen met goedkope netstroom is straks het meest rendabel. Dat verwacht CE Delft op basis van deze test en eerdere onderzoeken die zij hebben gedaan. Hiervoor is dus een dynamisch contract nodig. De batterij richt zich hierbij primair op de opslag van eigen zonnestroom. Is er nog ruimte over en zijn de stroomprijzen gunstig, dan laadt hij op met elektriciteit van het net. Deze levert hij vooral aan het huishouden zelf. Bij de deelnemers die dit deden, kwam ’s zomers 70-90% van de opgeslagen stroom van de eigen zonnepanelen. In de wintermaanden was er minder zon en laadden de batterijen vooral op met netstroom. Een terugverdientijd was op basis van deze test niet vast te stellen, maar kan korter zijn dan de eerder genoemde 6,5 tot 22 jaar.

7. Wanneer wel/geen thuisbatterij

Uit deze test blijkt dus dat een thuisbatterij voordelen én nadelen heeft. Of zo'n batterij iets voor jou is, hangt dus heel erg af van wat je belangrijk vindt.

8. Kleine thuisbatterij vaak voldoende

Wil jij een thuisbatterij vooral gebruiken om je eigen zonnestroom op te slaan? Uit deze test blijkt dat je dan voldoende hebt aan een relatief kleine batterij. Als je een gemiddeld stroomverbruik (tot 5.000 kWh per jaar) hebt, zit je met 5 kWh meestal goed. Huishoudens met een hoger energieverbruik hebben vaak voldoende aan 10 kWh. 

Kijk hoeveel stroom je ’s avonds en ’s nachts ongeveer verbruikt. Kies een batterij die zoveel kan opslaan, zodat je de nacht doorkomt met je eigen stroom. Een grotere batterij is niet nodig en zonde van het geld.

Pim van Daatselaarprojectmanager energieopslag Vereniging Eigen Huis

9. Praktische tips

Naast informatie over opbrengst en terugverdientijd heeft de thuisbatterij-test ook een boel praktische inzichten opgeleverd. Na een jaar testen kan Vereniging Eigen Huis je de volgende tips geven:

• Wil je een thuisbatterij gebruiken als noodstroomvoorziening? Dat kan niet standaard. Hier zijn extra kosten aan verbonden.
• Vanwege de veiligheid moet een thuisbatterij in een droge, geventileerde ruimte met een rookmelder staan. Hij mag je vluchtroute niet blokkeren en het is belangrijk dat je er niet tegenaan kan stoten.
• Kies voor een erkende installateur die is aangesloten bij Techniek Nederland of het InstallQ-keurmerk heeft.
• Helaas er bestaan dubieuze aanbieders. Doe daarom onderzoek naar een aanbieder. Bestaat deze al lang? Hoe zijn de reviews op internet? Wees voorzichtig met partijen die zeer korte terugverdientijden beloven of rare financieringsconstructies aanbieden.
• Ga voor bekende merken thuisbatterijen. Hierbij zijn de kwaliteit en veiligheid het beste gewaarborgd.
• Vraag altijd meerdere offertes op.
• Kijk niet alleen naar de totaalprijs, maar ook naar de prijs per kWh.
• Sommige thuisbatterijen zijn gebonden aan één energieleverancier. Als je overstapt, verliest de batterij belangrijke functionaliteiten. Let hierop bij het beoordelen van offertes.