4 vragen over home energy management systemen (HEMS)

1. Wat is een home energy management systeem (HEMS)?

Steeds meer woningbezitters hebben meerdere apparaten in of rond huis die veel energie verbruiken of opwekken. Denk aan zonnepanelen, een warmtepomp, thuisbatterij, elektrische auto of airco. Met een home energy management system kun je verschillende installaties monitoren, slim aansturen én goed laten samenwerken. Dat doe je vanuit één online omgeving. Meestal is dat een app, maar soms ook een webpagina waarop je inlogt.

2. Wat is het voordeel van zo’n HEMS?

Een home energy management system heeft een aantal voordelen:

Verschillende apparaten aansturen vanuit één app of webpagina

Normaal gesproken heb je voor elk apparaat een aparte app om het te monitoren en aan te sturen. Met een HEMS doe je dat vanuit één app of webpagina.

Verschillende apparaten goed laten samenwerken

Veel apparaten kun je nu al slim aansturen. Zo kun je instellen dat je thuisbatterij oplaadt of je warmtepomp je kraanwater verwarmt wanneer je zonnepanelen stroom opwekken. Maar ze communiceren niet met elkaar. Daardoor kunnen ze elkaar tegenwerken. Een voorbeeld: je auto en thuisbatterij gaan allebei opladen omdat je zonnepanelen stroom leveren, maar slurpen samen meer elektriciteit op dan je zelf opwekt. Daardoor neem je alsnog stroom af van je leverancier. Even later zitten ze allebei vol, terwijl je zonnepanelen nog steeds stroom opwekken. Die lever je nu terug aan het net, wat natuurlijk zonde is. Een HEMS kan ervoor zorgen dat eerst je auto oplaadt en pas daarna je thuisbatterij. En leveren je zonnepanelen meer stroom dan je zelf kan verbruiken? Dan kan een HEMS ze uitzetten of dimmen, zodat je geen stroom teruglevert.

Optimaal gebruikmaken van dynamisch energiecontract

Bij een dynamisch energiecontract verandert de stroomprijs elk uur en bij sommige leveranciers zelfs elk kwartier. Een HEMS helpt om je stroomverbruik automatisch zoveel mogelijk te verplaatsen naar momenten waarop de prijs laag is. Je auto laadt dan bijvoorbeeld op wanneer de prijs laag is. Maar het is bijvoorbeeld ook mogelijk in te stellen dat de temperatuur in je woning tot op zekere hoogte mag variëren, zodat je warmtepomp of airco deze op goedkope momenten extra verwarmt of koelt. Daardoor hoef je dit later – wanneer de prijs hoger is – niet meer te doen.

3. Welke soorten HEMS’en bestaan er?

Home energy management systemen zijn te verdelen in drie categorieën:

• Apparaatjes die in de meterkast zitten en via draden verbonden zijn met de apparaten die ze aansturen. Deze kosten enkele honderden tot duizend euro. Je moet ze door een installateur laten installeren.
• Kleine kastjes die via wifi verbonden zijn met je apparaten. Dit kun je vergelijken met de router van je internetprovider. Hiervoor sluit je een abonnement af, dat zo’n tien euro per maand kost. Je kunt ze meestal zelf installeren.
• Systemen die volledig in de cloud zitten en waarvoor je alleen een app op je telefoon hebt. Dit wordt aangeboden door aanbieders van dynamische energiecontracten. Het is gratis, maar als je overstapt van leverancier ben je ook je slimme aansturing kwijt.

4. Kan een HEMS met elk apparaat samenwerken?

Nee. De belofte van HEMS’en is dat je er verschillende apparaten mee kan aansturen. Alleen ondersteunen ze in de praktijk niet elk product. Dat heeft twee oorzaken:

• Sommige apparaten kunnen helemaal niet slim worden aangestuurd. Dat is vooral het geval bij airco’s en in mindere mate bij warmtepompen.
• Ook als een apparaat slim kan worden aangestuurd, betekent dit niet automatisch dat een product kan samenwerken met een HEMS. De simpelste manier om dit uit te leggen, is dat verschillende apparaten verschillende talen spreken. Om te kunnen samenwerken, moeten je HEMS én al je apparaten elkaar verstaan. Maar elke HEMS kan met slechts een beperkt aantal merken praten. HEMS-aanbieders communiceren meestal duidelijk op hun website welke producten ze ondersteunen. Het aantal merken en apparaten dat ondersteund wordt, neemt bovendien toe. Overigens lopen er – onder andere vanuit de overheid - verschillende initiatieven om tot een universele taal te komen.

Heb je apparaten van verschillende aanbieders? Dan kan het nu nog lastig zijn een systeem te vinden dat deze allemaal kan aansturen. Heb je nog niks in huis en begin je met verduurzamen? Dan is het goed hiermee rekening te houden bij de aanschaf van producten.

Richard SnijdersProjectmanager HEMS