Zelf zonnestroom gebruiken
Het wordt steeds belangrijker om de stroom van je zonnepanelen zelf te verbruiken in plaats van deze terug te leveren aan het elektriciteitsnet. Maar wat zijn hiervoor de mogelijkheden? En hoe effectief zijn die? Wij leggen het uit.
Eerlijk & realistisch verhaal
Slimme tips
Video: ervaringen van anderen
De slimmerik weet hoe
De slimmerik weet hoe
Waarom eigen verbruik zonnestroom nog vrij laag is
De meeste mensen met zonnepanelen gebruiken nu zo’n 30% van de stroom die ze opwekken zelf. Dat heeft voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal uitgezocht. De rest van de opgewekte stroom leveren ze aan het elektriciteitsnet. Dat dit percentage vrij laag is, is helemaal niet gek. Hier zijn verschillende redenen voor:
- Zonnepanelen wekken 's middags de meeste stroom op. Dan zijn veel mensen op hun werk.
- Zonnepanelen wekken niet elke dag evenveel stroom op. In de zomer wekken ze bijvoorbeeld meer op dan in de winter. Dit betekent ook dat ze op sommige dagen minder opwekken dan je nodig hebt, maar op andere dagen juist veel meer dan je zelf kan opmaken.
In deze video vertellen mensen op straat hoe makkelijk ze het vinden om de stroom van hun zonnepanelen zelf te gebruiken:
Stroom zonnepanelen zelf gebruiken steeds belangrijker
Het wordt steeds belangrijker om zoveel van je opgewekte zonnestroom zelf te verbruiken. Dat komt door de volgende zaken:
- Bij vrijwel alle energieleveranciers betaal je tegenwoordig terugleverkosten voor stroom die je teruglevert. Door meer elektriciteit zelf te verbruiken, houd je deze kosten zo laag mogelijk.
- De salderingsregeling wordt in 2027 afgeschaft. Je mag de stroom die je teruglevert dan niet meer aftrekken van de stroom die je afneemt van je energieleverancier. Voor de teruggeleverde elektriciteit ontvang je vrijwel niks meer. Dan geldt: hoe meer zonnestroom je zelf gebruikt, hoe minder je hoeft te kopen van je energieleverancier. En hoe goedkoper je uit bent.
- Wanneer je minder stroom teruglevert, lever je een (kleine) bijdrage aan het voorkomen van netcongestie. Die kan optreden wanneer alle zonnepanelen in een wijk samen meer stroom willen terugleveren dan het elektriciteitsnet aankan.
Mogelijkheden om je zonnestroom zelf te gebruiken
Grote vraag is natuurlijk: hoe verbruik je meer van je zonnestroom zelf? Hiervoor heb je verschillende mogelijkheden. Deze zijn niet allemaal even gemakkelijk en ook het effect verschilt. We zetten ze voor je op een rij:
Wassen als de zon schijnt
De makkelijkste manier om meer van je zonnestroom zelf te verbruiken is huishoudelijke apparaten zoals je wasmachine, vaatwasser of droger 's middags aan te zetten. Hiervoor hoef je niet per se thuis te zijn. Veel van deze apparaten hebben tegenwoordig een timer of kun je op afstand bedienen via een app. Omdat zulke apparaten de afgelopen jaren veel zuiniger zijn geworden, is het effect wel beperkt. Volgens Milieu Centraal stijgt je eigen verbruik hierdoor met zo’n 5%.
Slimme tips
- Bij een wasmachine is vooral het startmoment belangrijk. Een wasprogramma verbruikt de meeste stroom in het begin.
- Zet apparaten na elkaar aan. Anders verbruik je mogelijk meer stroom dan je opwekt.
Elektrische auto
Heb je een elektrische auto en eigen laadpaal? Deze biedt meer mogelijkheden. De accu van zo'n auto heeft een opslagcapaciteit van zo'n 40-100 kilowattuur (kWh). Door deze op te laden wanneer de zon schijnt, verdubbel je jouw eigen verbruik van 30% naar 60%. Dat is helemaal makkelijk wanneer je een slimme laadpaal hebt. Dan kun je via bijvoorbeeld een app regelen wanneer en hoe snel je auto stroom tankt. Dit alles moet natuurlijk wel passen in je dagelijks leven. Om je auto op te laden met eigen zonnestroom, moet deze thuis staan. Als je ermee naar je werk bent, kan dat niet.
Op dit gebied zijn er veel ontwikkelingen. We lichten er twee uit:
- Sommige laadpalen kun je zo instellen dat de hoeveelheid elektriciteit die wordt geladen precies gelijk is aan de hoeveelheid zonnestroom die je overhebt. Met een belangrijke kanttekening: ze hebben vaak een minimale hoeveelheid stroom nodig om te beginnen met 'tanken'. Het zal best weleens voorkomen dat je panelen minder opwekken. De laadpaal begint dan dus niet met laden.
- Er bestaan elektrische auto's die de opgeslagen stroom ook weer kunnen terugleveren aan je woning. Dit heet bidirectioneel laden, de auto heeft dan een zogenoemde Vehicle to Home- of V2H-functie. Momenteel heeft nog maar een klein aantal modellen dit. Naast een geschikte auto heb je ook een slimme laadpaal nodig. Al met al staat V2H nog in de kinderschoenen.
Slimme tip
- Bekijk de mogelijkheden van je auto, oplaad-app en laadpaal voor slim laden.
Warmtepomp
Een warmtepomp biedt verschillende opties om het gebruik van je zonnestroom te verhogen:
- Kraanwater verwarmen met zonnestroom. Heb je een volledig elektrische warmtepomp? Hierbij zit een boilervat voor je warme kraanwater. Dit water kan op temperatuur worden gebracht met behulp van zonnestroom. Op deze manier stijgt het percentage zelf verbruikte elektriciteit van 30% naar 40%-50%, aldus Milieu Centraal. De technische mogelijkheden verschillen per type warmtepomp. Sommige hebben een klokprogramma om in te stellen wanneer deze aangaat. Andere kunnen slim worden aangestuurd, maar dan moet je er een extra apparaat zoals een home energie management systeem op aansluiten.
- Woning verwarmen of koelen met zonnestroom. Daarnaast kun je kijken of je jouw zonnestroom kunt gebruiken om je huis te verwarmen of juist te koelen (veel warmtepompen kunnen ook koelen). Dit is wel lastiger. Je doet dit door je thermostaat overdag handmatig een paar graden hoger of lager te zetten. Sommige warmtepompen kunnen ook automatisch worden aangestuurd.
Slimme tip
- Heb je een warmtepomp of ga je er eentje kopen? Verdiep je in de mogelijkheden om je kraanwater of woning op bepaalde momenten te verwarmen of koelen.
Airco
Heb jij een airco? Hiermee verbruik je heel makkelijk meer stroom van je zonnepanelen zelf. Je gebruikt deze immers om je woning te koelen in de maanden dat je zonnepanelen de meeste stroom opwekken. Bovendien zijn de meeste airco’s op afstand te besturen of kun je ze automatisch instellen, zodat ze daadwerkelijk aangaan wanneer de zon schijnt. Dat is natuurlijk wel belangrijk. Als je de airco ’s nachts aanzet, verbruikt deze alsnog (grijze) stroom van het net. Er is nog niet onderzocht met hoeveel procent je jouw eigen verbruik op deze manier verhoogt. Maar een airco verbruikt meer stroom dan bijvoorbeeld je wasmachine of vaatwasser.
Thuisbatterij
Heb je de tips hierboven geprobeerd en lever je nog steeds (veel) stroom terug? Dan kan een thuisbatterij een optie zijn. Deze slaat overdag je overtollige zonnestroom op en levert die ’s avonds en ’s nachts aan je woning. Hiermee verhoog je jouw eigen verbruik van 30% naar 60%. Goed om te weten: een thuisbatterij koop je op dit moment nog niet om geld mee te verdienen. Er is een kans dat je deze niet terugverdient. Wil je er toch een? Kies dan een batterij die ongeveer evenveel stroom opslaat als je ’s nachts verbruikt. Voor een gemiddeld huishouden is een kleine batterij van circa 2,5-7,5 kilowattuur (kWh) voldoende.
Op dit moment bieden de elektrische auto en thuisbatterij de meeste mogelijkheden om aanzienlijk meer zonnestroom zelf te verbruiken.
Tip! Doe mee met de Collectieve Inkoop Thuisbatterij
Is een thuisbatterij iets voor jou? Kies voor zekerheid en gemak met de Collectieve Inkoop Thuisbatterij van Vereniging Eigen Huis. Doe eerst de opslagcheck om te kijken of een thuisbatterij voor jou interessant is. En schrijf je vervolgens geheel vrijblijvend in.
Zonnestroomboiler
Een alternatief voor de thuisbatterij is de zonnestroomboiler. Dit is een losse elektrische boiler die je kraanwater alvast opwarmt met de overtollige stroom van je zonnepanelen. Zo bespaar je op gas. Wekken je zonnepanelen onvoldoende energie op voor de verwarming van je kraanwater? Dan doet je cv-ketel de rest.
Meerdere apparaten combineren
Heb je meerdere apparaten zoals een elektrische auto én warmtepomp? Dan is het goed om te weten dat je de hierboven genoemde percentages niet bij elkaar kunt optellen. Wel zal je eigen verbruik hoger zijn dan bij één apparaat. Verder is het belangrijker dat de apparaten goed samenwerken. Zodat bijvoorbeeld eerst je elektrische auto oplaadt en pas daarna je thuisbatterij. Dit kan met een home energie management systeem (HEMS). Aandachtspunt is dat niet elk HEMS elk apparaat ondersteunt. Check dit goed voordat je er een aanschaft.
Niet doen: apparaten onnodig aanzetten
Je vraagt je misschien af: is het slim om extra apparaten aan te zetten om maar zoveel mogelijk zonnestroom te gebruiken? Denk aan het aanzetten van de wasdroger terwijl je jouw was normaal aan een droogrek hangt. Vanuit milieuoogpunt kun je dit beter niet doen. Je verbruikt dan onnodig groene stroom, die anders door iemand anders kan worden gebruikt.
Leg zonnepanelen of oosten en/of westen
Ga je zonnepanelen nemen? Als dit mogelijk is, is het slim ze op het oosten of westen te leggen. De totale stroomopbrengst is dan iets kleiner dan bij panelen gericht op het zuiden. Voordeel is dat ze in de ochtend dan wel namiddag/avond de meeste stroom opwekken. Dat zijn ook de momenten waarop je de zelf de meeste stroom nodig hebt. Je eigen verbruik is hierdoor automatisch 4% hoger dan wanneer je panelen op het zuiden liggen.
Handige apps en tools
Als je meer zonnestroom zelf wilt verbruiken, is het natuurlijk fijn om te weten hoeveel stroom je eigenlijk opwekt en verbruikt. En op welke momenten. Hiervoor bestaan verschillende apps en tools:
- Hoeveel stroom je zonnepanelen opwekken, zie je op de omvormer of in de bijbehorende app.
- Ook laadpalen, thuisbatterijen, warmtepompen en airco’s hebben doorgaans een app waarin je ziet hoeveel stroom ze verbruiken.
- In de app van je energiemaatschappij zie je vaak hoeveel elektriciteit je in een bepaalde periode in totaal afneemt van het stroomnet of teruglevert.
- Ben je benieuwd naar het stroomverbruik van specifieke apparaten zoals je wasmachine? Dan is een slimme stekker een oplossing. Deze plaats je tussen het stopcontact en het apparaat. Via een app kun je de wasmachine vervolgens monitoren en bedienen.
- Een energieverbruiksmanager is een app of scherm in je woonkamer waarop je ziet hoeveel energie je in totaal verbruikt. Door deze te combineren met bijvoorbeeld slimme stekkers kun je ook specifieke apparaten volgen.
- Met de zonne-energievoorspeller van het Nationaal Energie Dashboard zie je wat de komende 7 dagen de verwachte opwek van je panelen is.
Veelgestelde vragen
Blijf op de hoogte van het laatste energienieuws
Schrijf je nu in voor de Energienieuwsbrief en ontvang eens per maand het laatste nieuws over verduurzamingsmaatregelen, subsidies en leningen voor energiebesparing.