Streng bankbeleid zet huiseigenaren met aflossingsvrije hypotheek klem
Steeds meer huiseigenaren dreigen vast te lopen door aangescherpt bankbeleid rond aflossingsvrije hypotheken. Banken passen hun regels snel en vaak zonder duidelijke uitleg aan. Daardoor ontstaan onzekerheid en problemen, ook bij mensen die hun hypotheek al jaren probleemloos kunnen betalen, waarschuwt Vereniging Eigen Huis. Consumenten doen er verstandig aan om nu al in kaart te brengen hoe hun (deels) aflossingsvrije hypotheek eruitziet en wat dat betekent richting pensioen of het moment dat de lening afloopt.
Onder druk van Europese toezichthouders bouwen banken hun aflossingsvrije hypotheekportefeuilles versneld af. Dat leidt ertoe dat het aflossingsvrije deel bij nieuwe hypotheken of bij wijzigingen steeds verder wordt beperkt, zoals verhuizen, oversluiten of verlengen. Die beperkingen verschillen per bank en worden vaak generiek toegepast, zonder duidelijke uitleg richting klanten.
Zolang de hypotheek ongewijzigd blijft, is er vaak niets aan de hand. Maar wie wil verhuizen, oversluiten, verhogen of verlengen, kan ineens met strenger (en per bank verschillend) beleid te maken krijgen. Daarom is het slim om bij wijzigingsplannen of twijfel tijdig advies in te winnen en niet alleen af te gaan op één gesprek met de bank. Een onafhankelijke hypotheekadviseur kan op basis van de werkelijke betaalbaarheid meedenken over passende opties.
Ineens strengere regels
Zolang een hypotheek ongewijzigd blijft, hoeven huiseigenaren vaak niets te doen. Maar zodra zij wél in actie komen, gelden ineens strengere regels. Dat leidt tot onzekerheid over het kunnen verlengen van de hypotheek, het behoud van het aflossingsvrije deel of het benutten van overwaarde. Een recente peiling van AVROTROS-consumentenprogramma Radar benadrukt die onzekerheid. 66 procent weet niet dat hun bank strengere regels hanteert en 75 procent is nooit door de eigen hypotheekverstrekker geïnformeerd over de gevolgen voor hun situatie.
Boekhouders aan de knoppen
In Nederland hebben ongeveer 2,5 miljoen huishoudens een volledig of gedeeltelijk aflossingsvrije hypotheek. Deze hypotheekvorm vormt op zichzelf geen probleem. In veel gevallen is dit bewust gekozen en al jarenlang probleemloos betaalbaar. “In de praktijk zitten boekhouders steeds vaker aan de knoppen, terwijl de consument de rekening betaalt,” zegt Cindy Kremer, algemeen directeur van Vereniging Eigen Huis. “Mensen die hun hypotheek gewoon kunnen dragen, lopen misschien vast omdat sommige banken weinig ruimte laten voor maatwerk. Dat is onnodig en ondermijnt de woonzekerheid.”
Aflossingsvrij-check
Vereniging Eigen Huis pleit daarom voor de invoering van een bankvoucher, waarmee huiseigenaren kosteloos een onafhankelijke hypotheekadviseur kunnen inschakelen voor een aflossingsvrij‑check. Zo wordt voorkomen dat één bankgesprek of één interne norm bepalend is voor wat er mogelijk is. Een onafhankelijke adviseur kan toetsen op basis van de werkelijke betaalbaarheid en inzichtelijk maken welke risico’s er daadwerkelijk zijn.
Verantwoordelijkheid nemen
Vereniging Eigen Huis roept banken op om hun verantwoordelijkheid te nemen: communiceer duidelijker, toets op feitelijke maandlasten in plaats van alleen theoretische normen en bied ruimte voor maatwerk, vooral bij ingrijpende levensgebeurtenissen zoals scheiding, werkloosheid en seniorendoorstroming. Alleen zo blijven oplossingen die betaalbaar en verantwoord zijn ook daadwerkelijk bereikbaar voor huiseigenaren.
