Regels erf en erfgrens: wat mag wel en wat niet?

Waar ligt de erfgrens?

Voordat je kunt bepalen wat wel en niet mag, moet duidelijk zijn waar de erfgrens precies loopt. Dat is niet altijd vanzelfsprekend. Een schutting, heg of muur staat namelijk niet altijd exact op de kadastrale grens. 

Twijfel je over de exacte ligging van de grens, bijvoorbeeld omdat oude erfafscheidingen afwijken van de geregistreerde grens? Dan kun je het Kadaster vragen een grensreconstructie uit te voeren. Een landmeter onderzoekt hoe de grenzen zijn vastgesteld en komt langs om de grens aan te wijzen.

Een onduidelijke erfgrens kan gevolgen hebben voor zaken als een schutting plaatsen, bomen planten of een geplande verbouwing. Het is daarom verstandig eventuele onduidelijkheden eerst op te helderen voordat je iets gaat doen.

Verjaring erfgrens

Soms wijkt de feitelijke situatie af van de officiële erfgrens. Bijvoorbeeld omdat een schutting al jarenlang niet op de juiste plek staat of omdat een strook grond al lange tijd door de buren wordt gebruikt.

Eigendomsrechten kunnen door verjaring veranderen. Dat betekent dat iemand eigenaar kan worden van grond die oorspronkelijk van een ander was. Dat kan nadat iemand de grond na een periode van 10 of 20 jaar in bezit heeft. Of sprake is van verjaring hangt af van de specifieke omstandigheden. 

Recht van overpad en andere erfdienstbaarheden

Soms hebben jouw buren het recht om gebruik te maken van (een deel van) jouw perceel. Dat heet een recht van overpad. Het recht van overpad is een erfdienstbaarheid. Daarbij mogen buren jouw terrein gebruiken om bijvoorbeeld de openbare weg te bereiken.

Er bestaan ook andere erfdienstbaarheden. Zo kan er een afspraak zijn over het afvoeren van regenwater via een aangrenzend perceel of over het plaatsen van een dakgoot boven het perceel van de buren, deze erfdienstbaarheid heet het gootrecht.

Dit soort rechten zijn vastgelegd in een notariële akte en gaan automatisch over op nieuwe eigenaren van een woning. Daardoor kun je ook met een erfdienstbaarheid te maken krijgen die al jaren bestaat. De notariële akte kun je opvragen bij het Kadaster. Een erfdienstbaarheid kan ook ontstaan door verjaring. Zo kan een recht van overpad ontstaan als de buurman al jaren via jouw perceel naar de openbare weg gaat.

Schuttingen of andere erfafscheiding plaatsen 

Een erfafscheiding zorgt voor privacy en maakt duidelijk waar jouw terrein ophoudt en dat van de buren begint. Toch ontstaan hierover regelmatig discussies.

Wil je een schutting, muur of andere erfafscheiding precies op de erfgrens plaatsen? Dan moet je eerst toestemming vragen aan de buren. Jullie worden dan samen eigenaar van de erfafscheiding. Plaats je samen een erfafscheiding op de erfgrens, dan worden de kosten gedeeld. In sommige situaties kun je van de buren eisen dat zij meewerken aan het plaatsen van een erfafscheiding.

Je mag ook een schutting plaatsen op je eigen grond. In dat geval ben je zelf eigenaar van de schutting en heb je geen toestemming van de buren nodig, maar dat geldt alleen als de erfafscheiding volledig op jouw perceel staat. Ook blijven de regels over de maximale hoogte en eventuele vergunningen gelden.[AS2.1] Plaats je de schutting niet op de erfgrens, dan blijft er mogelijk een strookje grond van jouw perceel aan de kant van de buren liggen. Als die grond langdurig door de buren wordt gebruikt, kan verjaring uiteindelijk een rol gaan spelen.

Een erfafscheiding naast of achter een woning mag vaak maximaal 2 meter hoog zijn. Aan de voorkant geldt meestal een lagere maximale hoogte. Controleer altijd de regels van jouw gemeente. Via het Omgevingsloket kun je controleren of je een vergunning nodig hebt. Vaak is erfafscheiding tot die maximale hoogte vergunningsvrij. Wil je een hogere erfafscheiding, dan is meestal een vergunning nodig.

Bomen, struiken en overhangende takken

Bomen en beplanting zijn een veelvoorkomende bron van irritatie tussen buren. Denk aan overhangende takken, doorschietende wortels of bomen die veel schaduw veroorzaken.
Voor bomen, heggen en struiken gelden wettelijke afstanden tot de erfgrens. Voor bomen geldt meestal een minimale afstand van 2 meter tot de erfgrens en heggen moeten minimaal 50 centimeter van de erfgrens worden geplant. Op deze wettelijke regels bestaan wel uitzonderingen, zoals gemeentelijke regels of andere afstanden door verjaring.

Je mag doorschietende wortels van bomen en struiken uit de tuin van je buren op jouw perceel zelf verwijderen. Je hoeft hiervoor geen toestemming van je buren te vragen. Licht je buren wel vooraf in. Let wel op: als je door de verwijdering de boom ernstig beschadigt, kunnen jouw buren je aansprakelijk stellen.

Overhangende takken en beplanting mag je verwijderen als je daarvoor toestemming hebt van je buren. Geven je buren geen toestemming of ondernemen zij zelf geen actie? Vraag dan schriftelijk of zij de overhangende takken willen verwijderen. Reageren zij niet op jouw verzoek, dan mag je zelf het overhangende deel weghalen. Kap of snoei niet te rigoureus, omdat de buren je aansprakelijk kunnen stellen als hun boom of beplanting onherstelbaar beschadigt door jouw snoeiwerk. 

Let op: sommige bomen kunnen als monumentale boom zijn aangewezen, bijvoorbeeld vanwege het karakter van de boom of hoe oud of zeldzaam de boom is. In dat geval krijg je niet zomaar toestemming om overhangende takken te verwijderen. Voordat je zo'n boom mag snoeien, heb je daarnaast meestal een omgevingsvergunning nodig van de gemeente.

Erf van de buren betreden voor een verbouwing

Soms kun je een woning niet onderhouden of verbouwen zonder tijdelijk gebruik te maken van het perceel van de buren. Denk aan schilderwerk aan een zijgevel, werkzaamheden aan het dak of het plaatsen van een steiger.

In zulke situaties kun je een beroep doen op het zogenaamde ladderrecht. Dit houdt in dat je tijdelijk gebruik mag maken van het erf van de buren als dat noodzakelijk is voor onderhoud of werkzaamheden en er geen redelijk alternatief bestaat.

Je hebt een ladderrecht als:

• je de buren op tijd op de hoogte stelt dat je hun erf tijdelijk moet gebruiken;
• er geen andere manier is jouw woning te verbouwen of te onderhouden dan door het erf van je buren te betreden;
• je eventuele schade bij de buren door het gebruik van hun erf vergoedt.

Jouw buren mogen je ladderrecht alleen weigeren of uitstellen als ze daarvoor een belangrijke reden hebben.

Lees meer over buren en verbouwen