Warmtewet: 5 vragen

Ongeveer 400 duizend huishoudens verwarmen hun woning nu met stadsverwarming. De komende jaren komen daar 100 duizenden huiseigenaren bij. Een nieuwe wet moet zorgen dat zij niet te veel betalen voor warmte.

Het is de bedoeling dat in 2050 vrijwel geen enkele woning in Nederland nog een aardgasaansluiting heeft. Daarom staat in het Klimaatakkoord dat al 20 jaar eerder, in 2030, 1,5 miljoen woningen niet meer met aardgas worden verwarmd. 

1. Wat is stadsverwarming?

Een warmtenet is een ondergronds buizennetwerk waardoor warm water stroomt. Met dat water kun je huizen en douche- en kraanwater verwarmen. In de volksmond wordt deze manier van verwarmen ook wel stadsverwarming genoemd. Vooralsnog komt de warmte vooral van kolen-, gas- en afvalcentrales. Maar in 2050 mag de warmte alleen nog van duurzame bronnen komen. Dan heb je het onder meer over geothermie (warmte uit de aarde), aquathermie (warmte uit oppervlakte- en rioolwater) of over restwarmte van bedrijven, zoals datacentra.

2. Wat heeft de Warmtewet hiermee te maken?

Wanneer je huis is aangesloten op een warmtenet, kun je niet wisselen van warmteleverancier. De leverancier heeft daardoor een monopoliepositie. De Warmtewet bewaakt de rechten en plichten van consumenten en moet hen onder meer beschermen tegen te hoge prijzen. 

3. Waarom komt er een nieuwe wet?

Dat heeft meerdere redenen. Een belangrijke reden is dat minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) de aanleg van warmtenetten wil bevorderen. Dat moet de nieuwe wet mogelijk maken. Daarom worden bijvoorbeeld de warmtetarieven gebaseerd op de daadwerkelijk gemaakte kosten. 

Verder is de prijs van warmte nu omstreden: die is nog gekoppeld aan de prijs van aardgas. De prijs van aardgas stijgt, omdat het gebruik ervan wordt ontmoedigd. Maar daardoor stijgt de prijs van warmte ook, terwijl warmte wordt gezien als duurzame vervanger van aardgas. In het wetsvoorstel van minister Wiebes worden de nieuwe tarieven gebaseerd op de daadwerkelijke kosten die warmtebedrijven maken, plus een bepaald maximum rendement op de investering van het warmtebedrijf.  

Verder krijgen regionale en lokale overheden straks meer zeggenschap over de aanleg van warmtenetten en de levering van de warmte. Gemeenten bepalen waar warmtenetten komen. Meerdere warmtebedrijven kunnen dan een plan voor de komende jaren indienen. De gemeente wijst een warmtebedrijf aan dat de warmte in mag gaan leveren voor de komende 20 tot 30 jaar. Na afloop van die periode bepaalt de gemeente opnieuw welk bedrijf de warmteleverancier wordt. 

4. Wanneer moet de nieuwe wet ingaan?  

Brancheorganisaties, geïnteresseerden en andere belanghebbenden konden tot begin augustus (2020) reageren op het wetsvoorstel van minister Wiebes. Vereniging Eigen Huis heeft dat gedaan. Het voorstel voor de Wet collectieve warmtevoorziening, zoals de nieuwe Warmtewet moet gaan heten, moet nog door de Tweede en Eerste Kamer worden behandeld. De wet moet ingaan op 1 januari 2022. 

5. Wat vindt Vereniging Eigen Huis van de nieuwe wet?  

“Huiseigenaren die warmte afnemen, worden met dit wetsvoorstel onvoldoende beschermd,” zegt Jurgen Jansen, jurist bij Vereniging Eigen Huis. De vereniging maakt zich zorgen over de betaalbaarheid van de warmtetarieven, de aansluitkosten en overige kosten van de energietransitie voor de eindgebruikers van een warmtenet. “Verder vindt de vereniging het belangrijk dat huiseigenaren mogen kiezen of hun huis op een warmtenet wordt aangesloten. Het wetsvoorstel is niet duidelijk over hoever die keuzevrijheid reikt,” zegt Jansen. Als een huiseigenaar wil afzien van een aansluiting op een warmtenet, kan dat als hij voor een gelijkwaardig alternatief kiest. Jansen: “Maar wat een gelijkwaardig alternatief is, staat niet in het wetsvoorstel.” 

Lees ook

> De volledige reactie van Vereniging Eigen Huis op het wetsvoorstel
> Persbericht VEH: Betaalbaarheid warmtenetten grote zorg bij nieuwe wet (augustus 2020)

Ook interessant 

Stadsverwarming

De komende jaren moeten 100 duizenden woningen op stadsverwarming worden aangesloten. Wat komt daar bij kijken? En hoe werkt zo’n warmtenet eigenlijk? Wat is stadsverwarming?

Klimaatplannen van de overheid

Uiterlijk in 2030 moeten 1,5 miljoen woningen van het aardgas af zijn. Wat betekent dit voor jou? Over de klimaatplannen

Met de hele woonwijk van het aardgas af

Honderdduizenden huizen zullen de komende jaren worden afgesloten van het gas en aangesloten op stadsverwarming, met straten tegelijk. Hoe doe je dat? Lees het artikel uit Eigen Huis Magazine