Kapitaalverzekering: voorwaarden belastingvrijstelling

Onder bepaalde voorwaarden is een kapitaalverzekering een Kapitaalverzekering Eigen Woning (KEW) en een bankspaarrekening een Spaarrekening Eigen Woning (SEW). Het voordeel daarvan is dat de uitkering of het tegoed dan tot een bepaald bedrag is vrijgesteld voor belastingheffing. De voorwaarden: 

  1. Het doel ligt vast
    U moet de uitkering uit de kapitaalverzekering gebruiken als aflossing op de eigenwoningschuld. Dat is vastgelegd in de polis of de polisvoorwaarden.
  2. Bandbreedteregel
    De hoogste jaarpremie of inleg mag niet meer zijn dan tien maal de laagste.
  3. 15 of 20 jaar premie
    U moet voor het verkrijgen van de vrijstelling van € 36.900 (2017) minimaal 15 jaar achter elkaar jaarlijks premie of inleg betalen, tenzij u eerder overlijdt. Om recht te hebben op de hoge vrijstelling van € 162.500 (2017) dient u minimaal 20 jaar premie te betalen. Deze looptijdseisen zijn per 1 april 2017 komen te vervallen.
  4. Recht op uitkering
    De verzekering moet recht geven op een eenmalige uitkering bij in leven zijn of bij overlijden van u, uw echtgenoot of degene met wie u duurzaam een gezamenlijke huishouding voert.
  5. Professionele verzekeraar
    De verzekering moet zijn afgesloten bij een professionele verzekeraar.
  6. Looptijd maximaal 30 jaar
    De maximale looptijd van de verzekering bedraagt 30 jaar.
  7. Geld in polis staat vast
    U mag tussentijds geen geld opnemen uit de KEW of SEW. Uw geld blijft tot aan het einde van de verzekeringsduur staan. In bepaalde gevallen is het mogelijk de verzekering of spaarrekening eerder tot uitkering te laten komen. Zie hiervoor de onderstaande paragraaf 'Belastingvrijstelling in specifieke situaties'.
  8. Grens aan sparen of beleggen
    U kunt belastingvrij nooit méér sparen of beleggen dan de hoogte van uw eigenwoningschuld op het moment van uitkeren. Is uw uitkering hoger dan uw eigenwoningschuld, dan wordt de ontvangen rente over het hogere deel belast, tot maximaal 52 %.

Komt de polis tot uitkering en is niet aan de voorwaarden voor een KEW of SEW voldaan? Dan wordt ontvangen rente alsnog belast, tot maximaal 52 %. De ontvangen rente is de uitkering min de betaalde premies. Is de uitkering bijvoorbeeld € 150.000 en het totaal aan betaalde premies € 80.000, dan is de ontvangen rente € 70.000.

Belastingvrijstelling in specifieke situaties

Als u uw woning verkoopt en verhuist naar een huurwoning, kunt u onder bepaalde voorwaarden gebruikmaken van vrijstellingen. Ook als u niet voldoet aan de voorwaarde van 15 dan wel 20 jaar premiebetaling. Deze perioden noemt men tijdsklemmen.

Deze tijdsklemmen kunnen ook in onderstaande specifieke situaties vervallen. De KEW of SEW kan worden afgekocht met behulp van de uitkeringsvrijstelling, nog voordat er 15 of 20 jaar premie is betaald.

Deze specifieke gevallen zijn:

  • Bij echtscheiding (of ontbinding van een geregistreerd partnerschap) of indien sprake is van beëindiging van het fiscale partnerschap
  • Als na verkoop van uw eigen woning een restschuld is ontstaan
  • Als u gebruikmaakt van een vorm van schuldhulpverlening
  • Als u uw woning heeft verkocht terwijl u al een andere woning heeft gekocht.

De voorwaarden om gebruik te mogen maken van de vrijstelling zijn:

  • Tot het moment van afkoop is jaarlijks binnen de bandbreedte 1:10 premie betaald of ingelegd
  • Met de uitkering wordt de hypotheekschuld zoveel mogelijk afgelost.

Versoepeling voorwaarden vrijstelling kapitaalverzekering

Met ingang van 1 april 2017 zijn de looptijdseisen van de kapitaalverzekering en bankspaarrekening vervallen. U hoeft voor de uitkeringsvrijstelling met ingang van 1 april niet meer te voldoen aan het vereiste van 15 of 20 jaar premie betalen of sparen. U kunt dus ook in die situaties de polis of spaarrekening belastingvrij laten uitkeren. Wel is daarvoor vereist dat u met de uitkering uw eigenwoningschuld aflost. Dit kan verspreid, zodat u maximaal kunt aflossen binnen het boetevrije bedrag, of in één keer, na afloop van de rentevaste periode van uw hypotheek. 

Heeft u een kapitaalverzekering van voor 15 september 1999, die geen kapitaalverzekering eigen woning is, maar in box 3 zit? Dan bent u niet verplicht om de uitkering te gebruiken om de eigenwoningschuld af te lossen. U mag de uitkering dan ook voor andere doelen gebruiken. 

Tot 1 april gold er al een verruiming voor bepaalde situaties. De kapitaalverzekering of bankspaarrekening kon toen al belastingvrij uitgekeerd worden, wanneer u uw woning verkocht had terwijl u al een nieuwe woning had gekocht, en wanneer het fiscaal partnerschap eindigde. Vrijstelling gold ook voor wie schuldhulpverlening van de gemeente ontving. Door de verruiming van de uitkeringsvrijstelling per 1 april hebben deze specifieke vrijstellingen geen betekenis meer.